مەترسییەکانی هێرشە درۆنیەکانى سەر کوردستان

لە هەنگاوێکی بوێرانەدا بۆ ئاشکراکردنی مەترسییەکانی سەر هەرێمی کوردستان، ڕێکخراوی داکۆک کەمپەین و چالاکییەکی بەرفراوانی لە حەوت شاری جیاواز ئەنجامدا. چالاکییەکە بە ڕوونی بۆ سەرکۆنەکردنی ئەو هێرشە توند و یەک لە دوای یەکانە بوو کە لەلایەن گروپە توندڕەوەکانی حەشدی شەعبی و هێزەکانی سەر بە بەرەی ئێرانییەوە ئەنجام دەدرێن. ئەم گروپانە بە شێوەیەکی سیستماتیک و لە ڕێگەی درۆنی خۆکوژ و موشەکەوە ئامانجە مەدەنییەکان و ژێرخانی هەرێمی کوردستان دەکەنە نیشانە، کە ئەمەش ڕاستەوخۆ دەبێتە هۆی تێکچوونی تەواوەتیی باری ئاسایش، دەروونی و ئابووری لە سایەی شەڕی ناوچەییدا. ڕێکخراوی داکۆک لە میانی ئەم چالاکییانەدا نیگەرانیی قووڵی خۆی دەربڕی لەو هەژموونە ڕەهایەی کە ئەم هێزە توندڕەوانە لەسەر عێراق هەیانە، بە جۆرێک کە حکومەتی ناوەندیی بەغدا بەتەواوی ئیفلیج بووە لە گرتنەبەری هەر هەنگاوێک بۆ پاراستنی سەروەریی خاکی خۆی و هاوڵاتیانی. لە هەمان کاتدا، چالاکوانانی داکۆک تیشکیان خستە سەر ڕۆڵی نەرێنی و خەمساردیی بەرپرسانی هەردوو ناوچەی سەوز و زەرد لە کوردستان. ئەو دەسەڵاتدارانە لە جیاتی یەکخستنی ڕیزەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم هەڕەشە دەرەکییانە و چاککردنی گوزەرانی خەڵک، لە ناو ململانێی بچووکی حزبی و بێباکیدا نوقم بوون. داکۆک داوا دەکات کە ئەم دۆخە نەخوازراوە بەخێرایی چارەسەر بکرێت، پێش ئەوەی درۆنەکان کوردستان بکەنە وێرانەیەک کە قەرەبوو نەکرێتەوە.

وێنەى بەشداربوان لەشارى کاردیف و گڵاسگۆ و لیدز و مانچستەر

هاوڵاتی لە سێبەری دەسەڵاتدا چی دەست دەکەوێت

ئاکام عومەر محمد

کاتێک زرێپۆشەکانی دەوڵەت تەنها بۆ پاراستنی کۆشکەکانی دەسەڵات دروست دەکرێن و سنگی هاوڵاتیش دەکرێتە قەڵغان بۆ ڕاگرتنی مووشەکی بێگانە، ئیتر وشەی “ئاسایش” تەنها گەورەترین نوکتەی سیاسییە! لە عێراق و هەرێمی کوردستان، دەسەڵاتداران بەردەوام شانازی بەوەوە دەکەن کە گوایە ئارامییان دابین کردووە، بەڵام ئەمە ئارامیی نییە، بەڵکو بێدەنگیی ناو گۆڕستانە. منداڵە لوسکەکان و فەنتەڵۆسەکانی دەسەڵات لەناو ڤێلا قایمەکانیاندا بە سەتان پاسەوان و سیستەمی بەرگریی پێشکەوتوو دەورەدراون، کەچی لە هەمان کاتدا درۆنەکان بەسەر سەری خەڵکی سڤیلدا دەسوڕێنەوە و دایکی کورد دەبێت بە دڵەڕاوکێوە منداڵەکەی بنێرێتە قوتابخانە. ئەم دەسەڵاتە تەنها یەک جۆر ئاسایشی هەیە: ئاسایشی مانەوەی خۆی لەسەر کورسییەکان و بەردەوامبوونی تاڵانکارییەکانی!
دەوڵەتێک کە خۆی لە هاوڵاتییەکەی دەترسێت، هەرگیز ناتوانێت بیپارێزێت! ئەو بودجە خەیاڵییەی کە دەبێت بۆ بنیاتنانی سیستەمێکی بەرگریی نیشتمانی خەرج بکرێت بۆ ڕێگریکردن لە پێشێلکارییەکانی دەرەوە، ڕاستەوخۆ دەچێتە گیرفانی میلیشیاکان و کۆمپانیا ئەمنییەکانی خاڵۆژن و پورەکانی دەسەڵات بۆ سەرکوتکردنی دەنگی ناوخۆ. کاتێک کاسبکارێک یان ڕۆژنامەنووسێک لەسەر پۆستێکی فەیسبووک دەستگیر دەکرێت بە پاساوی “تێکدانی ئاسایشی گشتی”، بەڵام هەمان ئەو دەزگا ئەمنییە ناوێرێت تەنانەت ناوی ئەو گرووپە چەکدارانەش بهێنێت کە خاکی وڵاتەکەیان کردووەتە وێرانە، ئیتر دەبێت تێبگەین کە ئاسایش لێرەدا تەنها ئامرازێکە بۆ کۆیلەکردنی خەڵک، نەک پاراستنیان. هاوڵاتی لێرەدا هیچی دەست ناکەوێت جگە لەوەی باجی پاراستنی بکوژەکانی خۆی دەدات!
بەستنەوەی چارەنووسی گەلێک بە دەسەڵاتێکی ترسنۆکەوە، ڕێک وەک خۆحەشاردان وایە لەژێر سێبەری دارێکی وشکبوودا لە کاتی زریانێکی وێرانکەردا: ئەو کەسانەی ئامادەن دەستبەرداری ئازادییە بنەڕەتییەکانیان ببن تەنها بۆ ئەوەی کەمێک ئاسایشی کاتی بکڕن، ئەوا شایەنی هیچ کامیان نین؛ نە ئازادی و نە ئاسایش.
ئەمڕۆ دەسەڵاتدارانی ئێمە دەیانەوێت بە هەڕەشەی “تێکچوونی ئاسایش” میللەت بێدەنگ بکەن و ئازادییەکانیان زەوت بکەن، کەچی خۆشیان ناتوانن یەک دڵۆپ ئاسایش دابین بکەن. ئەوان ئاسایشیان کردووەتە کاڵایەک و دەیانەوێت پێمان بفرۆشنەوە، لە کاتێکدا سەروەریی خاکیان بە بەتاڵی هەڕاج کردووەتە سەر مێزی وڵاتانی هەرێمی.
ئیدی کاتی ئەوەیە ئەم گرێبەستە ساختەیە هەڵوەشێنینەوە کە ناویان ناوە پاراستنی ئاسایش! ئەی ئەو گەلەی کە کەرامەتتان بووەتە قەڵغانێک بۆ پاراستنی کۆشکەکانی ئەم مافیایانە، هاوار بکەن بە ڕووی ئەو سیستەمەدا کە باج و ئارەقەی ئێوە دەخوات تەنها بۆ ئەوەی چەکەکانی بکاتە ڕووی خۆتان. ئەو مێزە بڕووخێنن کە لەسەری بڕیار لەسەر فرۆشتنی ئاسمانی نیشتمان و کڕینی چەک بۆ سەرکوتکردنی ئێوە دەدرێت. دەوڵەتێک کە نەتوانێت هاوڵاتییەکەی لە هێرشی دەرەکی بپارێزێت، بەڵام شێر بێت بۆ زیندانیکردنی گەنجێکی ناڕازی، تەنها وێرانەیەکە کە دەبێت بە خێرایی بەسەر سەری ئەم فەنتەڵۆسانەدا بڕووخێنرێت تا کەرامەتی ئینسان سەوز ببێتەوە!

کوردستان لەوە وێرانترە کە دەبینرێت

دابان ئیبراهیم عەبدوڵا

فرۆشتنی وێنەی بەهەشتێک لەسەر شاشەی تەلەفزیۆنەکان، لە کاتێکدا ئاسمانی وڵاتەکە لەژێر بارانی ئاگردایە، گەورەترین بازرگانیی درۆزنەکانی سەدەی بیست و یەکە! دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستان ساڵانێکە ملیۆنان دۆلاری پارەی دزراوی میللەت لە کۆمپانیاکانی پەیوەندییە گشتییەکان خەرج دەکەن بۆ ئەوەی بە جیهان بڵێن “ئێمە دوبەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و تاکە پەناگەی ئارامی عێراقین” ، بەڵام ئەم بڵقی سابوونە هەرکە بەر واقیع دەکەوێت، دەتەقێت. ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە ئەو “ئارامییەی” ئەوان باسی دەکەن، تەنها لەناو دیوارە بەرزەکانی کۆشک و ڤێلاکانی خۆیان و خاڵۆژن و پورەکانیاندا بوونی هەیە؛ لە دەرەوەی ئەو دیوارانە، ئاسمانی هەولێر و ناوچەکانی تر بووەتە تاقیگەی درۆن و مووشەکی میلیشیاکان و وڵاتانی دراوسێ، کە بەبێ هیچ بەرپەرچدانەوەیەک خەڵکی سڤیل و ژێرخانی ئابووری دەکەنە ئامانج. ئەم هەرێمە ئارام نییە، بەڵکو تەنها بێدەنگ کراوە!

پاراستنی سنوورەکان بە بەیاننامەی ترسنۆکانە، ڕێک وەک ئەوە وایە بە پەڕەی کاغەز قەڵغانێک بۆ گوللە دروست بکەیت! کاتێک هێرشەکان دەکرێنە سەر خاکەکەیان، ئەم سەرکردە فەنتەڵۆسانە لەبری نیشاندانی هێز و سەروەری، تەنها بەیاننامەی “ئیدانەکردنی توند” دەردەکەن و دەپاڕێنەوە. چۆن دەکرێت هەرێمێک ئارام بێت لە کاتێکدا لە ناوخۆدا هێندە داڕزاوە کە دەرگای پەرلەمانەکەی زیاتر لە ٥٠٠ ڕۆژە ژەنگی هێناوە و پەکخراوە ، حکومەتەکەی بەهۆی شەڕی مافیایانەی پارتی و یەکێتییەوە توانای یەکلاکردنەوەی کابینەی نییە ، و تەنانەت ناتوانێت پارووی نانی هێزەکانی پێشمەرگە و فەرمانبەرەکانی دابین بکات ؟ دەوڵەتێک کە لە ناوەوە سکی خەڵکەکەی برسی بکات و دامەزراوەکانی ئیفلیج بکات، خۆبەخۆ دەبێتە نێچیرێکی ئاسان بۆ هەر هێزێکی دەرەکی، و ئەو درۆیەی ناوی “ئاسایشە” تەنها بۆ خەڵەتاندنی وەبەرهێنەرانە، نەک پاراستنی هاوڵاتیان.

دروستکردنی وەهمی سەلامەتی بۆ کۆیلەکردنی هزرەکان، کۆنترین تەڵەی دیکتاتۆرەکانە بۆ شاردنەوەی بێتوانایی خۆیان. (وەک چۆن نووسەر و بیرمەندی گەورە، جۆرج ئۆروێڵ زۆر بەوردی لەسەر گێڕانەوەی دەسەڵات دەڵێت: “زمانی سیاسی بۆ ئەوە داڕێژراوە کە درۆکان وەک ڕاستییەکی حاشاهەڵنەگر نیشان بدات، و وێرانکارییش وەک سەقامگیری و ئارامی بفڕۆشێتەوە.”) ئەمڕۆ دەسەڵاتی هەرێم ڕێک هەمان زمانی سیاسی بەکاردەهێنێت؛ ئەوان درۆی “سەقامگیری” دەکەنە دەمامکێک بۆ شاردنەوەی ئەو واقیعەی کە ناتوانن نەوتەکەیان بپارێزن، ناتوانن ئاسمانەکەیان کۆنترۆڵ بکەن، و ناتوانن ڕێگری لە داڕمانی ئابووری بکەن. ئەوان دەیانەوێت هاوڵاتی وا هەست بکات کە گوایە لە دەرەوەی ئەم دەسەڵاتە دۆزەخ هەیە، لە کاتێکدا خودی مانەوەی ئەم منداڵە لوسکانە لەسەر کورسی، گەورەترین دۆزەخ و سەرچاوەی ناسەقامگیرییە!