بەڕاستی کێ عێراق بەڕێوە دەبات؟
مولود حسن محمود
لە عێراقی ئەمڕۆدا، کێشەکە زۆر لەوە تێپەڕیوە کە تەنیا بریتی بێت لە بوونی چەند میلیشیا و گرووپێکی چەکدار لە دەرەوەی یاسا. کێشە گەورە و ستراتیژییەکە ئەوەیە کە ئەم هێزانە چۆن بە شێوەیەکی قووڵ و ترسناک لەناو جومگە سیاسی، ئابووری، و دامەزراوەییەکانی دەوڵەتدا چەسپاون و خۆیان خزاندووەتە ناو پێکهاتەی وڵاتەوە. حەشدی شەعبی کە بەپێی یاسا و لەسەر کاغەز وەک دامەزراوەیەکی سەر بە دەوڵەت و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان پێناسە دەکرێت، لە واقیعدا خاوەنی هەژموونێکی تەواو سەربەخۆ و لێپرسینەوەلێنەکراوە. ئەوان چیتر تەنیا هێزێکی ئەمنی نین، بەڵکو بوونەتە خاوەنی کۆمپانیای ئابووری، بڕیاردەری سیاسی، و قۆرخکاری بازاڕەکانی باج و خاڵە سنوورییەکان. ئەمەش وای کردووە کە عێراق لەبری ئەوەی خاوەنی یەک حکومەتی یەکگرتوو بێت، ببێتە وڵاتێک کە تێیدا “دەوڵەتێک لەناو دەوڵەتدا” دروست بووە و بڕیارەکانی کۆشکەکانی بەغدا لەلایەن هێزەکانی سەر شەقامەوە ڤیتۆ دەکرێن.
لێرەدا پرسیارێکی زۆر ڕوون ڕووبەڕووی حکومەتی عێراق دەبێتەوە: ئەگەر حەشدی شەعبی وەک دەڵێن بەشێکە لە دەوڵەت و مووچەکانیان لە گیرفانی خەڵک دەدرێت، بۆچی بەغدا بەردەوام توانای نییە بڕیارەکانی خۆی بەسەر هەندێک لە باڵەکانیاندا بسەپێنێت؟ بۆچی کاتێک دادگاکان یان سەرۆک وەزیران بڕیارێک دەدەن کە لە بەرژەوەندیی میلیشیایەکدا نەبێت، ڕاستەوخۆ بە هێزی چەکدار و هەڕەشە ڕووبەڕووی دەوڵەت دەبنەوە و بڕیارەکان پێچەوانە دەکەنەوە؟ شرۆڤەکاران و ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان زۆر بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەکەن کە حەشدی شەعبی لە ڕووی یاساییەوە دامەزراوەیەکی دەوڵەتە، بەڵام لەسەر ئەرزی واقیع پێگەیەکی ئۆتۆنۆمی (سەربەخۆ)ی هەیە کە خۆی بڕیار لەسەر جەنگ، ئاشتی، و ئابووری دەدات بێ ئەوەی باکێکی بە دەستوور هەبێت.
ئەمە لوتکەی گاڵتەجاڕیی سیاسییە؛ وەک ئەوەی لە بەغدا دەگوزەرێت، دیارە عێراق خاوەنی یەک حکومەتە لەسەر کاغەز کە بەیاننامە دەردەکات و کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی دەبەستێت، و حکومەتێکی تریش هەیە کە بە چەکەوە دێت و بڕیارەکانی ئەوی تر بەتاڵ دەکاتەوە!