ئۆپێک پڵەس لەسەر زیادکردنی بەرهەمهێنانی نەوت ڕێکدەکەون

دوێنێ یەکشەممە ئۆپێک پڵەس لەسەر زیادکردنی پشکی بەرهەمهێنانی نەوت بە بڕی ٢٠٦ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا بۆ مانگی ئایار ڕێککەوت، ئه‌مه‌ش دوای ئه‌وه‌ی گه‌رووی هورمز ده‌كرێته‌وه‌.

ئەمە زیادبوونێکی کەمە و زۆربەی تەنها سەر کاغەز دەبێت، چونکە بەهۆی شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران ئەندامە سەرەکییەکان ناتوانن بەرهەمهێنان زیاد بکەن.

شەڕەکە لە کۆتایی مانگی شوباتەوە بە کردەیی گەرووی هورمزی داخستووە -کە گرنگترین ڕێڕەوی نەوتە لە جیهاندا- و هەناردەی ئەندامانی ئۆپێک پڵەسی بڕیوە، لەوانە (سعودیە، ئیمارات، کووەیت و عێراق)، کە ئەمانە تەنها وڵاتانی ناو گرووپەکەن کە دەیان توانی بە شێوەیەکی بەرچاو بەرهەمهێنان زیاد بکەن تەنانەت پێش دەستپێکردنی ململانێکەش.

رۆیته‌رز

نرخی نەوت بەهۆی ئاڵۆزییە سیاسییەکان و هەڕەشە لەسەر تەنگەی هورمز بەرزبووەوە

ئەمڕۆ سێشەممە نرخی نەوت ڕووی لە بەرزبوونەوە کرد، ئەمەش دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ هەڕەشەی توندی لە ئێران کرد کە ئەگەر تەنگەی هورمز نەکاتەوە، زیانی گەورە بە ژێرخانی ئەو وڵاتە دەگەیەنێت. ئەم ئاڵۆزییانە وایکردووە نرخی نەوت لە بازاڕەکاندا پاڵپشتییەکی زیاتر بەدەستبهێنێت.

​لە دوای کردنەوەی بازاڕەکانی ئاسیا، نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنتی دەریای باکوور 57 سەنت بەرزبووەوە و گەیشتە 110 دۆلار و 34 سەنت. هەروەها نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکاش بەرزبوونەوەی زیاتری بەخۆوە بینی و بە 1 دۆلار و 26 سەنت زیادبوون، گەیشتە 113 دۆلار و 67 سەنت.

​شرۆڤەکارانی کۆمپانیای (کەی سی ئێم ترەید) دەڵێن ئێستا بازاڕی نەوت چاوەڕێی هەنگاوەکانی داهاتووە و نرخەکان بە تەواوی بەستراونەتەوە بە لێدوانەکانی ئەمریکا دەربارەی چۆنییەتی مامەڵەکردن لەگەڵ شەڕی ئێران.

ڕاوێژکاری سوودانی: داهاتی مانگانەی تاک لە عێراق دەگاتە ١٣٢٠ دۆلار

مەزهەر محەممەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیرانی عێراق، ڕایگەیاند کە پێشبینی دەکرێت تا ساڵی ٢٠٣٠، داهاتی ساڵانەی تاک لە عێراق بۆ نزیکەی ١٥ هەزار و ٨٥٠ دۆلار بەرز ببێتەوە، کە دەکاتە نزیکەی ١٣٢٠ دۆلار لە مانگێکدا.

بەپێی لێدوانێکی مەزهەر محەممەد ساڵح، دواین ڕاپۆرتی سندووقی نێودەوڵەتیی دراو (IMF) ئاماژە بە گەشەیەکی هیوابەخش دەکات بۆ ئابووریی عێراق. عێراق لە ئێستادا پلەی پێنجەمی عەرەبی گرتووە و کۆی بەرهەمی ناوخۆییەکەی گەیشتووەتە نزیکەی ٧٣٩ ملیار دۆلار (بەپێی پێوەری هاوسەنگیی هێزی کڕین). راشیگەیاند: پێشبینی دەکرێت گەشەی ڕاستەقینەی ئابووری بگاتە ٣.٦٪. بەشی تاک لە بەرهەمی ناوخۆیی دەگاتە ١٥,٨٥٠ دۆلار ساڵانە و ئاستی داهاتی مانگانەی هەر تاکێک دەبێتە ١,٣٢٠ دۆلار.

ڕاوێژکارەکەی سەرۆک وەزیران جەختی لەوە کردەوە کە بۆ گەیشتن بەم ئامانجانە و ڕکابەریکردن لە ناوچەکەدا، عێراق پێویستی بە چەند هەنگاوێکی سەرەکی هەیە: 1. دوورکەوتنەوە لە نەوت: هەمەجۆرکردنی ئابووری و پشتنەبەستنی تەنها بە داهاتی نەوت. 2. پڕۆژەی ڕێگەی گەشەپێدان: جێبەجێکردنی پڕۆژە ستراتیژییەکان و بەستنەوەی ئابووریی عێراق بە وڵاتانی دراوسێ و جیهان. 3. ژینگەی وەبەرهێنان: دابینکردنی سەقامگیریی سیاسی و دارایی بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنەری بیانی. 4. تەکنەلۆژیا و فێربوون: گرنگیدان بە فێربوونی دیجیتاڵی و داهێنان لە کەرتی کاردا.

نرخی نەوت بەهۆی ئاگربەستەوە بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزی

​دوای راگەیاندنی ئاگربەستێکی دوو هەفتەیی و راگرتنی گرژییە سەربازییەکان لە نێوان ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل، بازاڕەکانی وزە گۆڕانکاری گەورەیان بەخۆوە بینی و نرخەکانی نەوت رووبەڕووی دابەزینێکی گەورە بوونەوە.

​لە کاتێکدا پێشتر نرخی نەوتی برێنتی دەریای باکوور لە ئاستی 110 دۆلاردا بوو، بەهۆی ئەم هێوربوونەوەیە نرخەکەی بۆ 94 دۆلار دابەزی و تەنانەت لە هەندێک کاتی مامەڵەکاندا نزیکبووەوە لە 91 دۆلار.

​هاوکات نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکاش کە پێشتر بە 118 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرا، دابەزینێکی گەورەی تۆمارکرد و گەیشتە 96 دۆلار، هەروەها بۆ ماوەیەکی کاتی نرخەکەی تا نزیکەی 91 دۆلاریش نزمبووەوە.

​شارەزایان پێیان وایە ئەم دابەزینە خێرایە پەیوەندی راستەوخۆی بە کەمبوونەوەی مەترسییەکانی سەر هێڵەکانی گواستنەوەی وزە و نەمانی دڵەراوکێی جیۆپۆلیتیکی هەیە لە ناوچەکەدا.

نرخی ئەمڕۆی زێڕ و دراوەكان دوای ئاگربەستی دوو هەفتەیی

بەرەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە 8/4/2026، ئەمەریكا و ئێران لەسەر ئاگربەستی دوو هەفتەیی ڕێك كەوتن، دوای ڕاگەیاندنی ئاگربەستیش، نرخی زێڕ دەستی بە بەرزبوونەوە كرد و گۆڕانكارییش بەسەر نرخی تومەن بەرامبەر دۆلاردا هات.

ئێستا نرخی زێڕ و دراوەكان بەم شێوەیەیە:

100 دۆلار = 155,075 دینار

100 یۆرۆ = 179,100 دینار

100 دۆلار = 4500 لیرەی توركی

100 دۆلار = 12,500,000 تومەن

یەك مسقاڵ زێڕی عەیار 18 = 909,000 دینار

یەك مسقاڵ زێڕی عەیار 21 = 1,059,000 هەزار دینار

یەك مسقاڵ زێڕی عەیار 24 = 1,210,000 دینار

داهاتی نانەوتی هەرێمی کوردستان رەوانەی بەغدا کرا

ئەمرۆ چوارشەممە ڕێکەوتی ( ٨ ی نیسانی ٢٠٢٦ ) بڕی ( ٤٣،٠٩٤،١٤١،٠٠٠ ) چل و سێ ملیارو نەوەدو چوار ملیۆن و سەدو چل و یەک هەزار دینار وەک داهاتی نانەوتی هەرێم بۆ مانگی ئازار بەشێوەی کاش خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابوری ٨ ی نیسانی ٢٠٢٦

تەیف سامی: زمانی کوردی لەناو سیستەمی گومرگی ئەسیکۆدا بەکاربهێنرێت

وەزیری دارایی سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی تەکنیکی کرد بۆ جێبەجێکردنی ئەو ڕێکەوتنەی بۆ سیستەمی گومرگی؟ ئەسیکۆدا لە هەرێمی کوردستان کراوە.

بەپێی ڕاگەیاندراوێکی ​وەزارەتی دارایی فیدڕاڵ، ئەمڕۆ8ی نیسان، وەزیری دارایی عێراق سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی فراوانی کرد بۆ گفتوگۆ لەسەر پڕۆژەی ڕێککەوتنی جێبەجێکردنی سیستەمی گومرگی ئەسیکۆدا لە هەرێمی کوردستان، ئەویش بە جێبەجێکردنی ڕێنماییەکانی ئەنجوومەنی وەزاری ئابووری لە کۆبوونەوەکەی 6ی نیسانی 2026.

لە کۆبونەوەکەدا بەڕێوەبەری گشتی دەستەی گشتی گومرگی فیداڵی و بەڕێوەبەری گشتی گومرگی هەرێمی کوردستان و یاریدەدەری و ڕاوێژکاری وەزیری ناوخۆی هەرێمی کوردستان و سەرۆکی بەشی تەکنەلۆجیای زانیاری و بەڕێوەبەری بەشی یاسایی دەستەی گشتیی گومرگیی فیدراڵی و هەروەها تیمی پسپۆڕانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی ئامادەبوون.

بەپێی ڕاگەیانراوەکە ​لە کۆبونەوەکەدا، وەزیری دارایی جەختی لەسەر پێویستی ڕەچاوکردنی یاساکان لە ناو سیستەمی ئەسیکۆدادا کرد و هەروەها جەختی لەسەر پێویستی دیاریکردنی هەموو پێچەوانەییە یاساییەکان لە نێوان هەردوو لایەنەکەدا کرد بۆ مەبەستی هەماهەنگییان و وەرگرتنی ڕەزامەندی فەرمی بۆیان.

ئەوەش خراوەتە ڕوو، بڕیاردراوە تیمی ئەسیکۆدا بۆ هەرێمی کوردستان پێکبێت بۆ ئەوەی بەشێک بێت لە تیمی نیشتمانی یەکگرتوو.

جەخت کرایەوە لەسەر تەواوکردنی هەموو پێداویستییەکانی سیستەمەکە لەلایەن کۆمپانیاکانی پەیوەندیدار لە هەرێمی کوردستان و دیاریکردنی دەسەڵات و بەرپرسیارێتییەکانی هەر لایەنێک بە وردی بۆ دڵنیابوون لە ڕێڕەوی کارەکە.

لە ناوەڕۆکی ڕاگەیاندراوەکە ئاماژە بەوە دراوە، تەییف سامی، وەزیری دارایی عێراق بڕیاریدا “زمانی کوردی لەنێو سیستمەکەدا هەبێ و لە کاتی جێبەجێکردنی راستەقینەدا لە فۆرمەکاندا پەسند بکرێ، هاوشێوەی زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی بۆ دڵنیابوون لە ئاسانیی بەکارهێنان.”

وەک لە راگەیێندراوەکەدا هاتووە، رێککەوتنەکە دەستپێکردنی پڕۆگرامێکی راهێنانی گشتگیری لەخۆگرت کە تێیدا تیمی نیشتمانی راهێنان بەو کارمەندانە دەکات کە لەسەر سیستمەکە لە هەرێمی کوردستان کاردەکەن، بە شێوەیەک کە کارامەیی تەکنیکی بەرزبکاتەوە و پێوەرەکانی بەڕێوەبردنی گومرگی لە سەرجەم دەروازە سنوورییەکان یەکبخات.

نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا

​ئەمڕۆ پێنجشەممە، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕەکانی ئاسیا، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی تۆمارکرد. ئەم گۆڕانکارییەش دوای ئەو دڵەڕاوکێیانە دێت کە پەیوەستن بە دۆخی تەنگەی هورمز و ئەگەری کۆنترۆڵکردنی لەلایەن ئێرانەوە.

​نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنتی دەریای باکوور 2 دۆلار و 60 سەنت بەرزبووەوە و گەیشتە 97 دۆلار و 35 سەنت.

هاوکات نرخی نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکاش بەرزبوونەوەی بەخۆوە بینی و بە 97 دۆلار و 43 سەنت مامەڵەی پێوەکرا، دوای ئەوەی 3 دۆلار و 2 سەنت چووە سەر نرخەکەی.

​ئەم بەرزبوونەوەیە لە کاتێکدایە کە دوێنێ چوارشەممە، بەهۆی بڵاوبوونەوەی هەواڵی ئاگربەست لە نێوان ئێران و ئەمریکا، نرخەکان دابەزینیان بەخۆوە بینی و بۆ خوار 100 دۆلار دابەزین، بەڵام جارێکی دیکە بەهۆی ئاڵۆزییەکان ڕوویان لە بەرزبوونەوە کردووەتەوە.

راگەیندراوێک لە وەزارەتی دارایی و ئابووری

وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاند ، وەزارەتی دارایی عێراق بەشێک لە تەمویلی مووچەی مانگی ئازاری نەناردووە

هاوشێوەی مانگەکانی ڕابردوو لەگەڵ گەیشتنی تەمویلی موچەی مانگی ئازار، وەزارەتی داراییی حکومەتی فیدراڵ بڕی (٢١،٤٠٧،٥٩٥،٣٧٥) بیست و یەک ملیار و چوار سەد و حەوت ملیۆن و پێنج سەد و نەوەد و پێنج هەزار دیناری لە تەمویلی مووچەی مانگی ئازار نەناردووە، کە بریتییە لە شایستەی مووچەی مانگەکانی ڕابردووی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری ٩ی نیسانی ٢٠٢٦

‎کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتوو

2026

کەش/ ئاسمان نیمچە هەور و ناوچە شاخاوییەکان هەوری زیاتر دەبێت .ئەگەری باران بارین لە ناوچەی جیا جیا بە تایبەت ناوچە شاخاوییەکان هەیە بە شێوەی گەواڵە بارانی لە ناکاو و کە هەندێ کات هەورە تریشقەی لەگەڵ دەبێت ، پێشبینی نمە بارانی کەم دەکرێت بۆ سەنتەری پارێزگاکان لە کاتەکانی دوای نیوەڕۆ بە تایبە پاڕێزگای (سلێمانی دهۆک هەڵەبجە).سەنتەری قەزاو ناحیەکانی ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری گەواڵە بارانی دەبێت .لە شەودا کەشەکە تا ڕادەیەک سەقامگیر دەبێت ئاسمان بە نیمچە هەوری دەمێنێتەوە .

خێراى با / لەسەرخۆ- مامناوەند ( 10 – 20 ) کم/ ک.

ئاراستەی با / باشووری ڕۆژئاوا دەبێت.

مەوداى بینین / لەنێوان ( 8 – 10 ) کم دەبێت.

پلەکانی گەرما / بەرز دەبێتەوە بەراوورد بە تۆمارکراوی دوێنێ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ:

هەولێر: 19 پلەی سیلیزی

پیرمام: 15 پلەی سیلیزی

سۆران: 17 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 12 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 18 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 19 پلەی سیلیزی

دهۆک: 19 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 20 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 20 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 23 پلەی سیلیزی

سبەى پێنج شەممە 9 – 4 – 2026

کەش/ بە گشتی ئاسمان لە نێوان نیمچە هەور و هەوری تەواو دەبێت لە ناوچە شاخاوییەکان هەور زیاتر دەبێت. ئەگەری باران بارین لە ناوچەی جیا جیا بە تایبەت ناوچە شاخاوییەکان لە هەندێ کاتدا پێشبینی باران بە شێوەی بارانی بەهاری و گەواڵە بارانی کورت خایەن دەبێت هەندێ ناوچە کەشەکەی سەقامگیرە هەندێ ناوچەی تر ئەگەری لێزمە بارانی دەبێت لەگەڵ بوونی هەورە تریشقە. سەبارەت بە کاریگەری ئەو باران بارینەی پێشبینی دەکرێت بۆ سبەی پێنج شەممە سنووری پارێزگای دهۆک و ئیدارەی زاخۆ و بەشێک لە سنووری پارێزگای هەولێر و ئیدارەی سۆران و ڕاپەڕین و ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانی هەندێ کات باران بارینی مامناوەندی دەبێت .

خێراى با / لەسەرخۆ- مامناوەند (10– 20) کم/ک.

ئاراستەی با / باشووری ڕۆژئاوا دەبێت.

مەوداى بینین / لەنێوان ( 7 – 9 ) کم دەبێت.

پلەکانی گەرما / کەمێک بەرز دەبێتەوە بەراورد با تۆمارکراوەکانی ئەمرۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 20 پلەی سیلیزی

پیرمام: 16 پلەی سیلیزی

سۆران: 18 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 13 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 19 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 20 پلەی سیلیزی

دهۆک: 20 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 20 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 21 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 24 پلەی سیلیزی

8 – 4 – 2026