بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی دەبێتە چەکێکی سیاسی

سەلام قادر پیرۆت

لە تەواوی پرەنسیپەکانی دادپەروەری، یاسای دەستووری، فەلسەفەی حوکمڕانی، و مافی مرۆڤدا، بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی پیرۆزترین، ڕەواترین، پێویستترین، و بنەڕەتیترین ئەرکی دەوڵەتە بۆ پاراستنی سامانی گشتی، گەڕاندنەوەی مافی هاوڵاتییان، دابینکردنی سەقامگیری، و پاراستنی شکۆی نیشتمان لەبەردەم داڕمان؛ بەڵام کاتێک ئەم ئامرازە پیرۆز، دەستووری، و یاساییە لە ناوەڕۆکی دادوەری، بێلایەنی، دادپەروەری، و مۆڕاڵی خۆی دادەماڵرێت و دەخرێتە خزمەت ململانێی باڵە دەسەڵاتدارەکان، ئیتر گەورەترین، کوشندەترین، و مەترسیدارترین کارەساتی دەوڵەتداری لە وڵاتدا ڕوودەدات، ئەو کارەساتە کوشندەیەش بریتییە لە گۆڕینی چەمکی نەهێشتنی گەندەڵی بۆ «چەکێکی سیاسیی زۆر مەترسیدار و ژەهراوی» بە مەبەستی تەسفیەکردنی نەیارەکان،

لاوازکردنی ڕکابەرەکان، چاوترساندنی ئۆپۆزیسیۆن، و بێدەنگکردنی دەنگە ناڕازییەکان لە ناو کایەی گشتیدا. لە واقیعی سیاسیی ئەمڕۆی ناوچەکە و بەتایبەت لە گۆڕەپانی ئاڵۆزی دەسەڵات لە عێراقدا، جەنگی ڕاگەیەندراو و بەردەوامی دژە گەندەڵی گومانێکی زۆر قووڵ، ڕەوا، مەترسیدار، و ڕۆژانە لە ناخی هاوڵاتییاندا دروست دەکات: بۆچی هەندێک دۆسیەی گەندەڵی بەوپەڕی دڕندەیی، خێرایی، پەردەپۆشنەکراوی، و بە هەڵایەکی گەورەی میدیایی زەق دەکرێنەوە و بەرپرسەکانیان بە بەرچاوی کامێراکان لە درەنگانی شەودا دەستگیر دەکرێن و سووکایەتییان پێ دەکرێت،

لە کاتێکدا دەیان دۆسیەی زۆر گەورەتر، خەیاڵییتر، و بەڵگەدارتری بەرپرسانی باڵادەست و هاوپەیمان لە تاریکیی ژێرزەمینە حزبییەکاندا دەمێننەوە و کەس لە دەرگایان نادات و دەستیان بۆ نابات؟ ئایا چۆن دەکرێت هاوڵاتیی ئاسایی، بریندار و بێدەسەڵات جیاوازی بکات لە نێوان سەروەریی ڕاستەقینەی یاسا لە لایەک، و هەڵمەتێکی سیاسیی تۆڵەسەندنەوە، ڕاماڵین، و پاکتاوکردن کە لە ژوورە تاریکە حزبییەکاندا نەخشەی بۆ کێشراوە تا باڵانسی دەسەڵات لە بەرژەوەندیی تاقمێکدا بگۆڕێت لە لایەکی تر؟ ئەم پارادۆکسە مەترسیدار، تاڵ، و خەمناکە گەیشتووەتە ئەو ترۆپکە لە تەنز کە دەتوانرێت بە ڕاشکاوی بگوترێت: «ئەگەر بەڕاستی گەندەڵی دوژمنی سەرەکی، مێژوویی، و هەمیشەیی دەوڵەت و خەڵکە، کەواتە نابێت دادگاکان، دەستەکانی دەستپاکی، و فەرمانگەکانی لێکۆڵینەوە پێش کردنەوەی هەر مەلەفێک سەرەتا سەیری پێناسی حزبی، مەزهەبی، عەشیرەتگەری، باڵی سەربازی، و هاوپەیمانێتییە سیاسییەکانی بەرپرسەکە بکەن تا بڕیار بدەن ئایا شایستەی لێکۆڵینەوەیە یان پیرۆزە و دەستلێنەدراوە!» کاتێک یاسا وەک قامچی تەنیا بەسەر نەیارە سیاسییەکاندا دەوەشێنرێت و لە هەمان کاتدا دەکرێتە قەڵغانێکی پارێزبەندیی گەورە بۆ داپۆشینی تاڵانیی دۆست، هاوپەیمان، و بازرگانە نزیکەکانی دەسەڵات، تەواوی متمانەی گشتی بە دادگا، داواکاری گشتی، کۆمیسیۆنی دەستپاکی، و تەواوی دەسەڵاتەکانی دەوڵەت بە یەکجاری دەپووکێتەوە و چەمکی دادپەروەری دەبێتە وەهمێکی سەقەت و گاڵتەجاڕییەکی بێمانا.

ڕاستگۆیی، باوەڕپێکراوی، و شەرعیەتی هەر سیاسەتێکی دژە گەندەڵی لە دونیای ئەمڕۆدا تەنیا بە یەک پێوەر دیاری دەکرێت: یەکسانیی تەواو لە لێپێچینەوەی گشتیدا، پاراستنی سەربەخۆیی ڕاستەقینەی بێدەستێوەردان بۆ دەسەڵاتی دادوەری، و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی بەبێ گوێدانە ئەوەی تۆمەتبار سەر بە کام حزب، کام فراکسیۆن، کام میلیشیا، یان کام گرووپی چەکدارە؛ چونکە بەبێ ئەم بێلایەنییە دەستوورییە پتەوە، هەموو هەڵمەتێکی فەرمی تەنیا شەڕێکی بەکرێگیراوی سیاسییە کە گەندەڵکارە گەورەکان دەپارێزێت، نەیارەکان بێدەنگ دەکات، و هەناوی دەوڵەت بەتەواوی لەناو دەبات و دەبێتە هۆی وێرانکردنی ئایندەی کۆمەڵگە لە سایەی نادادییەکی ڕێکخراودا کە تێیدا یاسا بەپێی بەرژەوەندیی دەسەڵاتداران دەچەمێنرێتەوە و هاوڵاتی لە هەموو چاکسازییەک بەتەواوی بێئومێد دەکات لە کاتێکدا مافیا گەورەکانی نەوت، بانک، خاڵە سنوورییەکان، و پڕۆژە وەهمییەکان بەوپەڕی سەربەستی حوکمڕانی دەکەن بەبێ ئەوەی دەستی یاسایان پێبگات یان تەنانەت یەک پرسیاری سادەیان ئاڕاستە بکرێت تا لەبەردەم ڕای گشتیدا وەڵام بدەنەوە و دان بە تاڵانکردنی سامانی ئەم نیشتمانەدا بنێن کە مافی هەموو خەڵکە بەبێ جیاوازی و بە یەکسانی لە هەموو قۆناغە هەستیار، تاریک، و گرنگەکانی مێژوودا بەردەوام

شانۆگەرییەک لە نێوان یاسا و بایکۆتدا

ئیبراهیم ئازاد

پاش نزیکەی دوو ساڵ لە سڕبوون و بێکارایی دوای هەڵبژاردنەکانی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤، دواجار لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦دا دەرگاکانی پەرلەمانی کوردستان کرانەوە، بەڵام دیمەنەکە زیاتر لە کۆمیدیایەکی ڕەش دەچوو تا زیندووبوونەوەیەکی دیموکراسی، چونکە لە کۆی ١٠٠ پەرلەمانتار تەنها ٥٢ کەسیان ئامادە بوون و ڤالا فەرید وەک سەرۆکی پەرلەمان هەڵبژێردرا، لە کاتێکدا یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و جوڵانەوەی نەوەی نوێ بایکۆتی دانیشتنەکەیان کرد، هەرچەندە جێگای پێکەنینە کە هەندێک لە پەرلەمانتارانی سەر بەو لایەنانەی بایکۆتیان کردبوو، بێ گوێدانە بڕیاری حیزبەکانیان هەر چوونە ژوورەوە! ئەگەر بە دادپەروەرییەوە سەیری پاساوی هەردوو بەرەی ململانێکە بکەین، لە لایەکەوە پارتی دیموکراتی کوردستان پێداگری دەکات کە پەرلەمان دەبوو ئەم چەقبەستووییە تێپەڕێنێت و دەست بە کارە دەستوورییەکانی خۆی بکاتەوە لەبری ئەوەی تا هەتایە لە چاوەڕوانیدا بمێنێتەوە، لە لایەکی تریشەوە، یەکێتی جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم کۆبوونەوەیە بەبێ شەراکەتی ڕاستەقینەی سیاسی کراوە و هیچ شەرعییەتێکی نییە؛ بەڵام لە ڕوانگەی منەوە، ئەمە تەنها بیانووهێنانەوەیە و خودی ئەم شانۆگەرییە گەورەترین شکستی حوکمڕانی و هەڕەشەیەکی ڕاستەقینەیە بۆ سەر دامەزراوەکانی هەرێم.

ئەمە گاڵتەجاڕییەکی تەواوە کە پارتی چەمکی “کاری دەستووری” وەک قەڵغانێک بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی بە تەنها هەنگاو بنێت، و یەکێتیش چەمکی “شەراکەت” وەک چەکێک بەکاردەهێنێت بۆ سڕکردنی دامەزراوەکان کاتێک شتەکان بە دڵی ئەو نین. ئەمە ئەو پەرلەمانە نییە کە خەڵک چاوەڕێی دەکرد، بەڵکو گۆڕەپانێکە کە تێیدا نوێنەران خەریکی یارییەکی مەترسیدارن کە ڕاستەوخۆ هەڕەشە لە پارچەپارچەبوونی یەکڕیزیی دامەزراوەیی کوردستان دەکات و دەریخست کە چۆن دەزگایەکی یاسادانان دەکرێتە قوربانی ململانێی دوو ئیرادەی سیاسی کە بەرژەوەندی حیزبەکانیان خستووەتە سەروو خەمی هاوڵاتییانەوە.

👤
Live: 8 Today: 25 📊 Click Here