هەمووان دەڵێن لەگەڵ پەرلەمانین — کەواتە کێ ڕێگری لێدەکات؟

سەربەست سەعید ساڵح

سەرکردە و گوتەبێژانی پارتە باڵادەستەکان ڕۆژانە بە گەرمی دەردەکەون و بە یەک دەنگ کۆمەڵێک دروشمی لەبەرکراو دەڵێنەوە، کەچی هەموو دامەزراوە شەرعی و یاساییەکانی وڵات لە خاڵی سفردا چەقیون.

کێ لەگەڵ کاراکردنەوەی خێرای پەرلەمانە؟ هەموان دەڵێن ئێمە!
کێ لەگەڵ پێکهێنانی خێرای کابینەی حکومەتە؟ هەردوولا دەڵێن ئێمەین!
کێ پشتگیری لە ڕێزگرتن لە دەنگی خەڵک و ئەنجامی هەڵبژاردن دەکات؟ هەردوو پارت پێداگری لەسەر دەکەن!
کێ پارێزەری بەرژەوەندییە باڵاکانی نیشتمان و خەمی هاوڵاتییانە؟ بێگومان هەردوولا خۆیان بە تاکە فریادڕەس دەزانن!
کێ لەگەڵ یەکڕیزیی نەتەوەیی و پاراستنی قەوارەی هەرێمە؟ هەموو بەیاننامە فەرمییەکان بەم دروشمە دەستپێدەکەن!

لێرەدا پرسیارە سادە و بنەڕەتییەکە دروست دەبێت: ئەگەر هەموو لایەک لەگەڵ هەموو ئەم پرەنسیپە پیرۆزانەدان، کەواتە بۆچی لە واقیعدا هیچ شتێک ڕوونادات و کێ ڕێگری لە کاروانی حکومڕانی دەکات؟

ئەم تەنگژەیە بە تەواوی لەو دوو کەسە دەچێت کە لە تەنیشت ئۆتۆمبێلێکی پەکیەکەوتوودا وەستاون: «هەردووکیان هاوڕان لەسەر ئەوەی کە دەبێت ئۆتۆمبێلەکە بجوڵێت، هەردووکیشیان کۆکن لەسەر ئەوەی بزوێنەرەکە گرنگە، هەروەها هەردوولاش لەسەر ئەوە کۆکن کە شۆفێرەکە دەبێت بەرپرسیار بێت؛ تەنیا لەسەر یەک شتی بچووک ڕێکنەکەوتوون: کێ مافی ئەوەی هەیە دەست لە سوکانەکە بدات!»

بەرپرسیارێتیی ڕاستەقینەی سیاسی بەوە ناپێورێت کە پارتەکان لە ڕاگەیاندنەکانیاندا بانگەشەی چی دەکەن یان دەڵێن پشتگیری لە چ پڕۆژەیەک دەکەن، بەڵکو تەنیا و تەنیا بەوە دەپێورێت کە لە واقیعدا ڕێگە دەدەن دامەزراوەکان چەندە سەربەخۆ بن و چ ئەرکێک بەجێبهێنن.

کاتێک هەژاری دەبێتە بازاڕێک بۆ فرۆشتنی سەرقاڵیی بێبەها

مە ريوان قادر حسن

لە جیهانی سیاسەت و حوکمڕانیی هاوچەرخدا، سەرنج و هۆشیاریی گشتی لە ئامرازێکی سادەی کۆمەڵایەتییەوە گۆڕدراوە بۆ ئۆپۆزسیۆنێکی بەهێز یان دراوێکی سیاسیی گرانبەها کە دەسەڵاتداران بۆ درێژکردنەوەی تەمەنی خۆیان بەکاریدەهێنن. لە واقیعی ڕۆژانەی عێراق و هەرێمی کوردستاندا، سەرنجی هاووڵاتییان ڕۆژانە بە ئەنقەست و لە ڕێگەی داڕشتنی سیناریۆی جۆراوجۆرەوە ئاڕاستەی کەناڵە لاوەکییەکان دەکرێت تا دووربخرێنەوە لە قووڵبووبوونەوە لە قەیرانە بنەڕەتییەکان. هەموو ڕۆژێک بابەتێکی نوێ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕاگەیاندنەکاندا بەرهەم دەهێنرێت تا بێتە مانشێتی سەرەکی: شەڕەقسەی بێبەهای نێوان فاشنیستاکان، ڕەفتاری سەیر و سەمەرەی ئەستێرە دروستکراوەکان، پێشبڕکێ و نمایشی ئۆتۆمبێلە گرانبەهاکان، یان کێشەیەکی ناوخۆییی بچووک کە بە ئەنقەست گەورە دەکرێتەوە. کاتێک جەماوەر بەم جۆرە نمایشە ڕووکەشانە سەرقاڵ دەکرێت و هەفتەیەک تەواوی وزە و ناڕەزایەتیی خۆی لەسەر ڤیدیۆیەکی ترێند بەهەدەردەدات، کێشە پێکهاتەیییە قوڵەکان وەک خۆیان بە بێدەنگی دەمێننەوە. داڕمانی کەرتی تەندروستی، نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان، بێکاریی گەنجان،

داڕزانی ژێرخانی ئابووری، و تاڵانکردنی سیستماتیکی سەروەتی گشتی، لە پشت پەردەی ئەم جۆرە سەرقاڵکردنە جەماوەرییانەدا دەشاردرێنەوە و هیچ لێپرسینەوەیەکیان لەسەر ناکرێت. لەم هاوکێشە دارێژراوەدا، تاڵترین تەنز لەوەدا بەرجەستە دەبێت کە بگوترێت: “دەسەڵاتداران پێویست ناکات هیچ چارەسەرێک بۆ هەژاری و داڕمانی ژێرخان بدۆزنەوە، کاتێک دەتوانن بە ڤیدیۆیەکی ترێند لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان تەواوی شەقام بۆ چەندین ڕۆژ سڕ بوبکەن!” کاتێک هۆشیاریی گشتی تووشی داڕشتبوونەوەی ساختە دەبێت و سۆشیاڵ میدیا دەبێتە ئامرازێک بۆ دروستکردنی کەشوهەوای بێئاگایی، دەسەڵات بەرژەوەندییەکانی خۆی بەبێ هیچ فشارێک لەلایەن جەماوەرەوە دەپارێزێت. چاکسازیی ڕاستەقینە کاتێک دەست پێ دەکات کە هاووڵاتییان هۆشیارانە سەرنجی خۆیان لەسەر کێشە بنەڕەتییەکان کۆبکەنەوە و ڕێگە نەدەن نمایشە ڕووکەشەکان ببنه پەردەیەک بۆ داپۆشینی ناکارامەیی و گەندەڵییەکانی دەسەڵاتداری.