ئەگەر ئەمە سەرکەوتنە، بۆچی هاوڵاتیان هێشتا کرێچین ؟
ڕابەر جەمال خالید
لەنێو هۆڵە گەورەکانی کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکان و دەقە بریقەدارەکانی ڕاپۆرتی کابینەکاندا، بەرپرسانی حکومەت بەردەوام ئاماژە بە پێشکەوتنی مەزن لە ژێرخانی وزە، زیادبوونی مێگاوتەکانی بەرهەمهێنان و سەرکەوتنی پڕۆژە ستراتیژییەکان دەکەن. ژمارە و ئامارە فەرمییەکان وەک بەڵگەی سەرکەوتنێکی بێوێنە پیشانی شەقام دەدرێن. بەڵام سیاسەتی گشتی و سەرکەوتنی حکومڕانی لە شوێنی دروستکردنیان جێبەجێ ناکرێن؛ ئەوان لە شوێنی ئەزموونکردنیان لەلایەن خەڵکەوە هەڵسەنگاندنیان بۆ دەکرێت. بۆیە، ڕاستیی و دروستیی ئەم دەستکەوتانە ناچارین لە ڕێگەی ئامرازی زۆر سادە و کردارەکییەوە بپێوین: واقیعی ڕۆژانەی ماڵ و بازاڕەکان.
ئەگەر ئەم هەموو چاکسازی و دەستکەوتانەی ڕادەگەیەنرێن سەرکەوتنی ڕاستەقینەن، کەواتە پێویستە ئەم پرسیارە کردارەکییانە ئاڕاستەی بەرپرسان ببنەوە:
- ئایا هاوڵاتیان هێشتا کوژانەوەی بەردەوامی کارەبای نیشتمانی ئەزموون دەکەن؟
- ئایا بازرگانان، کارگۆکان و دوکاندارەکان هێشتا بۆ درێژەدان بە کارەکانیان پشتیان بە ئامێرەکانی وزەی بەدیل و خەرجیی زیادە بەستووە؟
- ئایا خێزانەکان هێشتا دەبێت مانگانە بڕێکی زۆر لە پارەی ماندووبوونیان بۆ ئابوونەی مۆلیدە ئەهلییەکان تەرخان بپەڕێنن؟
وەڵامی ئەم پرسیارانە لە واقیعدا زۆر ڕوونە و هیچ گومانێک ناهێڵێتەوە. کاتێک بەکاربەر و خێزانەکان ناچاربن هەموو مانگێک دوو پشک لە فاکتۆری کارەبا بدەن —یەکێکیان بۆ حکومەت و ئەوی تریان بۆ مۆلیدەی گەڕەک— مانای وایە کە سیستمی وزە لە بنەڕەتدا بە کەموکورتییەکی گەورەوە کار دەکات. هیچ ئامارێکی فەرمی و هیچ ڕاگەیەندراوێکی سیاسی ناتوانێت ئەم بارگرانییە داراییە لەسەر شانی هاوڵاتیان سووک بکات یان پەردەپۆشی بکات.
سیاسەتی گشتی لەسەر کاغەز ڕەنگ ناکاتەوە کاتێک خەڵک دەست بە باخەڵیاندا دەکەن بۆ دانی ئابوونەی مانگانەی مۆلیدە. کۆتایی ئەم هاوکێشەیە وانەیەکی ئاسایی و قووڵی حوکمڕانییە: ڕای گشتی و هاوڵاتیان سەرکەوتنی سیاسەتی کارەبا بە ژمارەی کاتژمێرەکانی خزمەتگوزاری لە ناو ماڵەکانیاندا دەپێون، نەک بە درێژی و بریقەداری وتارەکانی بەرپرسان.