دەسەڵاتێک کە هەموو شتێک حوکم دەکات جگە لە واقیع

تەحسین حوسێن موستەفا

دەرکەوتنی دەسەڵات لەسەر شاشەکان و هەیمەنەی چەکدارەکان لەسەر شەقامەکان، هەرگیز مانای ئەوە نییە کە وڵاتێک بەڕێوە دەچێت، بەڵکو تەنها مانای ئەوەیە کە کۆمەڵگەیەک بە دیل گیراوە! لە هەرێمی کوردستاندا، دوو حیزبە دەسەڵاتدارەکە (پارتی و یەکێتی) گەیشتوونەتە لوتکەی قۆرخکاری؛ ئەوان دەستیان بەسەر هەموو شتێکدا گرتووە، لە خاڵە سنوورییەکانەوە بگرە تا دەگاتە دادگاکان، زانکۆکان، بازاڕ، و تەنانەت ئاسمانی وڵاتەکەش. بەڵام کارەساتەکە لێرەدایە: ئەم کۆنترۆڵە ڕەهایە بۆ یەک چرکەش نەبووەتە هۆی باشترکردنی ژیانی ئەو هاووڵاتییەی کە لە نۆرەی مووچەدا دەبورێتەوە، یان ئەو گەنجەی کە لە بێئومێدیدا خۆی دەداتە دەست شەپۆلەکانی دەریای ئیجە. ئەوان خاوەنی هەموو شتێکن، بەڵام توانای بەڕێوەبردنی هیچ شتێکیان نییە

(وەک چۆن فەیلەسوفی یۆنانی، ئەرستۆ دەڵێت: “ئەو دەوڵەتەی کە تەنها بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی دەسەڵاتداران کار دەکات، دەوڵەت نییە، بەڵکو گەورەترین ڕێکخراوی چەتەگەرییە لە مێژوودا.”) ئەمڕۆش لە کوردستان، ئێمە لەبەردەم حکومەتێکدا نین کە خەمی خزمەتگوزاریی هەبێت، بەڵکو لەبەردەم دوو کارتێلی سیاسیداین کە تەواوی دامەزراوەکانیان کردووەتە ئامرازێک بۆ هەڵمژینی سامانی نەتەوەیەک. کاتێک نیوەی کۆمەڵگە لە چاوەڕوانیی گەڕانەوەی کارەبادا دەسوتێت و ئاوی خواردنەوەی نییە، بەرپرسە فەنتەڵۆسەکان لە کۆشکەکانیانەوە باسی “گەشەی ئابووری” و “کوردستانێکی بەهێز” دەکەن. ئەمە حوکمڕانی نییە، ئەمە پچڕانی تەواوەتیی دەسەڵاتە لەو واقیعە تاڵەی کە میللەت تێیدا دەناڵێنێت؛ ئەوان لە جیهانێکی خەیاڵی و دروستکراودا دەژین کە بە پارەی دزراوی نەوت ڕازێنراوەتەوە.

بۆ شاردنەوەی ئەم شکستە گەورەیە، دەسەڵاتداران پەنایان بردۆتە بەر تاکە چەکێک کە هەیانە: ترس! (وەک چۆن مارتن لوتەر کینگ جونیۆر دەڵێت: “گەورەترین کارەساتی ئەم سەردەمە، دەنگی بەرزی خراپەکاران نییە، بەڵکو بێدەنگیی ترسناکی مرۆڤە باشەکانە.”) کاتێک مامۆستایەک داوای مافی خۆی دەکات یان ڕۆژنامەنووسێک باسی گەندەڵی دەکات، یەکسەر بە زەبری هێزی ئەمنی و دادگا حیزبییەکان وەک “تێکدەری ئاسایشی نەتەوەیی” مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. ئەم پڵنگە کاغەزییانە وایانزانیوە بە زیندانیکردنی دەنگی ناڕازی دەتوانن واقیعی بێمووچەیی و هەژاری بسڕنەوە، بێئاگا لەوەی کە برسیەتی بە زیندان چارەسەر ناکرێت و زەبری هێزیش ناتوانێت شەرعییەت بۆ سیستەمێکی ڕزیو بگەڕێنێتەوە.

سەرکردەی شاشەکان و ترسنۆکەکانی واقیع!

هاوڕێ فاتیح محمد

بانگەشەکردنی پاڵەوانێتی لە کاتی ئاشتیدا و خۆشاردنەوە لە کاتی جەنگدا، پیشەی هەمیشەیی سەرکردە کارتۆنییەکانی ئێمەیە! لە کاتێکدا میلیشیاکانی حەشدی شەعبی و “مقاوەمەی ئیسلامی” بە سەدان درۆن و مووشەک ئاسمانی کوردستانیان کردووەتە دۆزەخ و خەڵکی سڤیل دەکوژن (وەک شەهیدکردنی ئەو دوو هاوسەرە، موسا و مژدە، لە ناو ماڵەکەی خۆیاندا لە هەولێر) ، یەکێتی و پارتی وەک نەعامە سەریان کردووەتە ژێر قورەکە و ناوێرن تەنانەت ناوی بکوژەکانیش بهێنن! مەسرور بارزانی، کە ڕۆژانە بە مۆنتاژ و کامێرای پێشکەوتوو خۆی وەک “پارێزەر و سوارچاکی کوردستان” نیشان دەدات، کاتێک درۆنەکان دەگەنە سەر ئاسمانی پایتەختەکەی، تەنها دەتوانێت بچێتە سەر شاشەکان و بپاڕێتەوە لە بەغدا کە “ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات و هێرشەکان ڕابگرێت” ! ئایا پاڵەوانێتی ئەوەیە کە میللەتەکەت پارچە پارچە بکرێت و تۆش تەنها سکاڵا لای بکوژەکان خۆیان بکەیت؟
گەورەترین خیانەت ئەوە نییە دوژمن پەلامارت بدات، بەڵکو ئەوەیە سەرکردەکەت چەکی هەبێت بەڵام تەنها بۆ سەرکوتکردنی خۆت بەکاری بهێنێت نەک دوژمن! پارتی و یەکێتی خاوەنی زیاتر لە سەدان هەزار پێشمەرگە و دەزگای ئەمنیی زەبەلاح و چەکی پێشکەوتوون، کەچی ئەم هێزە تەنها بۆ لێدانی ڕۆژنامەنووسان، گرتنی گەنجانی ناڕازی، و پاراستنی کۆمپانیا حیزبییەکان و کۆشکەکانی سەری ڕەش و قەڵاچوالان بەکاردەهێنرێت. کاتێک حەشد لە مەخموور و دەشتی نەینەواوە مووشەک دەگرێتە هەولێر ، مەسرور بارزانی و قوباد تاڵەبانی لەبری وەڵامدانەوەی سەربازی یان پاراستنی ئاسمانی وڵات، خەریکی دەرهێنانی بەیاننامەی “ئیدانەکردنن” و پاساو دەهێننەوە کە گوایە “ئەمە کاری تێکدەرانە”. ئەوان لە بەردەم گەنجێکی بێچەکدا شێرن، بەڵام لە بەردەم میلیشیایەکدا کە مووچەکەیان لە بەغداوە بۆ دەنێرێت، ڕێک وەک ئاژەڵێکی ترسنۆک خۆیان حەشار دەدەن!
دروستکردنی وەهمی پاڵەوانێتی لەسەر لاشەی قوربانییەکان، ڕیسواترین جۆری حوکمڕانییە. (وەک چۆن فەیلەسوفی یۆنانی، پلاتۆ زۆر بەوردی دەڵێت: “ئەو سەرکردەیەی کە لە کاتی جەنگدا تەنها قسە دەکات و بەرگری ناکات، لە ڕاستیدا سەرکردە نییە، بەڵکو بازرگانێکە کە دەیەوێت بە کەمترین زیان بۆ سەروەتەکەی، کۆتایی بە شەڕەکە بهێنێت.”) ئەمڕۆ سەرکردایەتیی کورد ڕێک ئەم بازرگانانەن؛ مەسعود بارزانی و مەسرور بارزانی دەڵێن “ئیرادەی گەل ناشکێت و هێرشەکان نابامەردانەن” ، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: ئەی ئیرادەی حکومەت و هێزە ئەمنییەکان بۆ شکاوە؟ بۆچی ئیرادەی گەل دەبێت قەڵغان بێت بۆ مووشەک، بەڵام ئیرادەی ئێوە تەنها خۆشاردنەوە بێت؟ ئەوان بوێری ئەوەیان نییە ڕووبەڕووی حەشد ببنەوە، چونکە دەزانن هەر گوللەیەک بتەقێنن، بەغدا بەشە بودجە و داهاتی کۆمپانیاکانیان دەبڕێت.
بێدەنگی لە ئاست سەرکردەیەک کە تەنها لە کاتی ئاشتیدا پڵنگە و لە کاتی جەنگدا کەروێشک، گەورەترین سوکایەتییە بە کەرامەتی مرۆڤ! ئەی ئەو گەلەی کە خوێنی منداڵەکانتان بووەتە باجی ترسنۆکیی ئەم دەسەڵاتە، ئیتر باوەڕ بە سیناریۆی “پاڵەوانی شاشەکان” مەکەن. هاوار بکەن بە ڕووی ئەو مافیایانەدا کە چەکیان هەیە بەڵام تەنها بۆ پاراستنی سامانی خۆیانە، نەک پاراستنی سەقفی ماڵەکانتان. ئەو مێزە بڕووخێنن کە تەنها بۆ خۆبەدەستەوەدان و فرۆشتنی سەروەریی ئەم نیشتمانە دروست بووە. دەسەڵاتێک کە نەتوانێت یەک درۆن لە ئاسمانی شارەکەی بخاتە خوارەوە، بەڵام ئازا بێت لە بڕینی مووچە و شکاندنی کەرامەتی خەڵکەکەی، تەنها شایەنی ئەوەیە لەسەر شەقامەکان ڕاماڵرێت و فڕێ بدرێتە ناو زبڵدانی مێژووەوە!