بەعەرەب کردنی کەرکوک و ناوەکوردیەکانی سنورەکە.

محمد اراز حمەسالح

هیچ جەنگێک وەک جەنگی سیستماتیکی داگیر کردنی زیهن و کلتور و زمان نیە، ئەو داگیر کاریەی کە بۆ هەمیشە مرۆڤ شوناس و کەسایەتی خۆی لەدەست دەدات و ڵکلێی ون دەبێت، دوژمن هەمیشە بە چەک ناجەنگێت بەڵکو ئەوجەنگەی مەترسیەکی قوڵ و جێکەوتەی مەترسیداری هەیە سڕینەوەی زمان و کلتورە ، مرۆڤ لە و خاکەی لەسەری دەژی بەنرخترە ، بەڵام عەرەبەکانی گرێدراو بە حەشدی شەعبی و میلیشیاکانی ئەو ناوەچەیە، نەک خاکەکەیان داگیر کردوە بەڵکو هێشتا بونی زمان و کلتوری کوردی بەمەترسی دەزانن و دەیانەوێ لە ڕیشەوە زمان و کلتوری کوردی وشک بکەن و بیسڕنەوە ، ئەم ژەهرە کە لە دەست و پلانی میلیشیاکاندایە ئەو پەڕی دڕندەییان نیشان دەدات.

لەوە کارەساتبار تری گەورە ئەوەیە حیزبەکوردیەکانی کە جێگرتو لە دەسەڵاتی عێراق و هەرێمی کوردستاندا نەک بێ دەنگن لە ڕشتنی ئەم ژەهرە بەڵکو ئاسانکار و بێ دەنگن ، تەنها لەپێیناو کورسی وو پارەیەک کە لە حکومەتی عێراقیەوە وەری دەگرن.

ئازار و غەمێکی قوڵ خۆی لە ناو دڵ و هەناوی ئێمەی چالاکوانی دەرەوەی کوردستان و عێراق پەنگ دەخواتەوە.

ئێمە پێویستە ئەم ئازارە بگۆڕین بۆ بەرز کردنەوەی دەنگی ئەو هاونیشتیمانیانەی بێ دەنگ و زمان دەکرێن لەکەرکوک و ناوچەکانی دەورو بەری، ئێمە پێویستە ئەو غەمە بگۆڕین بۆ هەڵکردنی ئاڵای ئازادی و سەربەستی لەناو دڵ و دەروی یەک بەیەکی ئەو ماڵ و خێزان و گنج و پیرانەی ئێستا لەژێر هەڕەشەدان.

ئێمەی چالاکوانان پێویستە مەشخەڵی ئازادی هەڵکەین تا دوا ساتەکانی ژیانمان نەهێڵین مەشخەڵەکانمان امۆش ببێت.

ژیان بەو ئازدیەوە بەهادار و جوانە کە مرۆڤ پێویستە بەرجەستەی بکات.

ئێمە بەگەنجی دەستمان پێکرد و بەئومێدەوە لە نەفەسی ئازادیمان دەڕوانین و بەگەنجی سەر دەکەوین.

خەڵک چارەسەری دەوێت؛ چینە سیاسییەکەش تەنها نمایش

مةروان عبدالباقي أحمد

لە نێوان ئەولەویاتی کۆمەڵگە و کارنامەی چینی سیاسیی فەرمانڕەوادا، کەافێکی قووڵ و پڕ لە بێئومێدی دروست بووە کەرێتەپەڕاندنی ئەستەمە؛ لە کاتێکدا هاوڵاتییانی کوردستان بە دوای ئەنجامە کردارییەکاندا دەگەڕێن و داوای سەقامگیریی مووچە، دابینکردنی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان، ڕەخساندنی دەرفەتی کار بۆ نەوەی بێکارکراو، و بونیادنانی دامەزراوەی کارا دەکەن،

بەرهەمی ڕۆژانەی حوکمڕانیی کابینەکەی مەسرور بارزانی تەنها بریتییە لە تەقینەوەی بەردەوامی شەڕەپەڕۆی ڕەمزی، ململانێی نمایشکاری و دروستکردنی کەمپینی بێبایەخی پەیوەندییە گشتییەکان. سیاسییەکانی هەرێم وا فێرکراون کە کێشە داخرۆکەکانی ناو کۆمەڵگە بە ڕاگەیەندراوی میدیایی، نمایشکردنی پڕۆژەی بێناوەڕۆکی وەک «ڕووناکی»، و خولقاندنی ئەجێندای سەرقاڵکەری ڕۆژانە چارەسەر دەکرێن، لە کاتێکدا ژیانی مادیی هاوڵاتییان هەموو ڕۆژێک زیاتر بەرەو داڕمان دەچێت. ئەم لێکترازانی جەوهەرییە نیشانەی مۆدێلێکی مەترسیداری دەسەڵاتدارییە کە تێیدا بژێوی و شایستە بنەڕەتییەکانی خەڵک دەکرێنە قوربانیی بەردەوامیدان بە شانۆیەکی سیاسیی بێپێز، شانۆیەک کە تێیدا بینەران ماندوون لە بینینی ئەکتەرە تەقلیدییەکان و دەرهێنەرە درۆزنەکان.

درێژەدان بەم بێباکییە بەرامبەر خواستە بنەڕەتییەکانی کۆمەڵگە، بریندارکردنی هۆشیاریی گشتییە، چونکە هیچ نەتەوەیەک ناتوانێت لەسەر بەڵێنی بێبایەخ و نمایشی میدیایی بژی کاتێک سفڕەی ماڵەوەی بەتاڵە و ئایندەی منداڵەکانی نادیارە. کۆتایی ئەم نەهاتییە سیاسەتکارییە ڕاستییەکی نەگۆڕمان بەڕوودا دەکێشێتەوە کە دەسەڵاتداران درەنگ یان زوو دەبێت ڕووبەڕووی ببنەوە: کۆمەڵگە و وڵاتێک ناتوانرێت بۆ هەتاهەتایە لە ڕێگەی ئامێرەکانی سەرقاڵکردن و نمایشی دروستکراوەوە ئیدارە بدرێت.

قەیرانی ڕاستەقینە پارە نییە، بەڵکو نەبوونی لێپرسینەوەیە!

محمد عەلى عەزیز

لەنێو تەواوی ئەو لێدوان و گوتارە فەرمییانەی کە لە کاتی سەرهەڵدانی هەر تەنگژەیەکی ئابوریدا لە عێراق و هەرێمی کوردستان پێشکەشی خەڵک دەکرێن، هەمیشە هۆکاری سەرەکی بۆ «کەمیی بودجە»، «پاشەکشەی داهاتەکان» یان «بارودۆخی نەخوازراوی دارایی» دەگەڕێنرێتەوە. بەڵام کاتێک بە ووردی تەماشای سەرچاوە دەوڵەمەندەکانی ئەم نیشتمانە دەکەین، لە کێڵگە نەوتی و گازییە زەبەلاحەکانەوە تا دەگاتە داهاتی گومرگ و باج و سەرچاوە جۆراوجۆرەکانی تری ناوخۆ، دەبینین کە کێشەی سەرەکی و بنەڕەتی هەرگیز کەمبوونی سامان نەبووە. زۆربەی ناڕەزایەتی و بێزارییەکانی شەقام لە کەمبوونی پارەوە سەرچاوە ناگرن، بەڵکو لەو دڵەڕاوکێ و نیگەرانییە قووڵەوە دێن کە پەیوەندی بە شێوازی بەڕێوەبردن، دابەشکردنی نادادپەروەرانە و نەبوونی چاودێری و لێپرسینەوەی ڕاستەقینەوە هەیە لەسەر ئەو سەروەتە گشتییەی کە دیار نییە چۆن و لە کوێدا خەرج دەکرێت.

هاوڵاتیی ئاسایی کاتێک دەبینێت وڵاتەکەی لەسەر ئاستی جیهان خاوەنی پێگەیەکی گرنگی وزەیە، بەڵام خۆی دەبێت بۆ وەرگرتنی سەرەتاییترین ماف کە مووچەکەیەتی مانگانە چاوەڕێی پاساوی کارگێڕی بکات، دەگاتە ئەو بڕوایەی کە قەیرانەکە لە خەزێنەدا نییە، بەڵکو لەو عەقڵییەتەدایە کە دامەزراوەکانی لە ئەرکی سەرەکییان کە خزمەتکردنی گشتییە دوورخستووەتەوە. کاتێک سیستمی دادوەری و چاودێریی دارایی لاواز دەکرێن و کەس لەسەر بەفیڕۆدانی سامانی نیشتمانی لێپرسینەوەی لەگەڵدا ناکرێت، بۆشایی نێوان خەڵک و دەسەڵات هێندە قووڵ دەبێتەوە کە هیچ بەڵێنێکی چاکسازی ناتوانێت پڕی بکاتەوە. کێشەکە لێرەدایە کە کاتێک لێپرسینەوە غایب دەبێت، تەنانەت ئەگەر داهاتەکان چەند بەرامبەریش ببن، هێشتا ڕەنگدانەوەیان لەسەر باشبوونی خزمەتگوزارییەکان و ژێرخانی وڵات نابێت. هێشتنەوەی کۆمەڵگا لەژێر تەمومژی بێمتمانەییدا، مەترسیدارترین جۆری حوکمڕانییە. نەتەوەکان دەتوانن لە قۆناغە سەختەکاندا بەرامبەر بە کەمیی سەرچاوە و داهاتی دارایی هاوسۆز و ئارام بن، ئەگەر بزانن کە دادپەروەری هەیە و هەمووان پێکەوە باجەکەی دەدەن؛ بەڵام ئەوەی کە شیرازەی کۆمەڵگا و شەرعییەتی دەسەڵات لەناو دەبات، هەستی غەدر و نادادپەروەرییە. کۆتایی ئەم هاوکێشە تاقەتپڕووکێنەرە حەقیقەتێکی مێژوویی و سیاسیمان پێدەڵێت: نیشتمانێک دەتوانێت لەبەردەم کەمیی سەرچاوە داراییەکاندا خۆی ڕابگرێت و بەردەوام بێت، بەڵام هیچ کات ناتوانێت بۆ ماوەیەکی درێژخایەن لەبەرامبەر بێمتمانەیی و گومانی بێ سنووری هاوڵاتیانیدا سەقامگیر بمێنێتەوە.