ڕاوێژکاری سوودانی: پلانێکی تایبەت بۆ دابینکردنی مووچە دارێژراوە

مەزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئەمڕۆ جەختی کردەوە کە سیاسەتی ئێستای حکومەت بەردەوامیی پێدانی مووچە و دەرماڵەی چاودێری کۆمەڵایەتی مسۆگەر دەکات. ناوبراو سێ سەرچاوەی سەرەکی بۆ بەردەوامیی خەرجییەکان دیاری کرد و ڕایگەیاند کە عێراق دەتوانێت بە کاراییەوە ڕووبەڕووی شۆکە دارایی و ئابوورییە جیهانییەکان و ئالنگارییەکان ببێتەوە. ساڵح ڕایگەیاند: “دابینکردنی خەرجییە مانگانەکانی مووچە، کرێ، خانەنشینی و چاودێری کۆمەڵایەتی لە سایەی ئالنگارییە ئابوورییەکانی ئێستا و گۆڕانکارییە جیۆپۆلیتیکییەکاندا، ئەولەویەتێکی لە پێشینەیە.” ئەو سێ سەرچاوەیەی مووچە دەستەبەر دەکەن: ١. زیادکردنی داهاتە نانەوتییەکان: کاراکردنی سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنی بۆ کۆکردنەوەی داهاتەکان، بە مەبەستی کەمکردنەوەی پشتبەستنی تەواو بە نەوت. ٢. فراوانکردنی هەناردەی نەوت: بەکارهێنانی هەموو ڕێگاکانی گواستنەوە (وشکانی و دەریایی) لە ڕێگەی وڵاتانی دراوسێوە. ئاماژەی بەوە کرد کە نرخی نەوت بە ڕێژەی ٧٠٪ بەرزبووەتەوە بەراورد بە پێش دەستپێکردنی گرژییەکان، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ داپۆشینی خەرجییەکان. ٣. هەماهەنگیی دارایی و نەختینەیی: چڕکردنەوەی هەماهەنگی نێوان سیاسەتی نەختینەیی (بانکی ناوەندی) و سیاسەتی دارایی، کە پشتگیری دەکرێت لەلایەن یەدەگی دراوی بیانیی بەهێزی عێراقەوە، بۆ دڵنیابوون لەوەی مووچە بەبێ وەستان بەردەوام بێت.

سندوقی دراوی نێودەوڵەتی: جەنگی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەڕەشە لە ئابووری جیهان دەکات

سندوقی دراوی نێودەوڵەت، ئەمڕۆ سێشەممە، 31ـی ئاداری 2026، رایگەیاند، شەڕی بەردەوامی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەرییەکی قورسی کردووەتە سەر کەرتەکانی وزە، بازرگانی، دابینکردن و بازاڕە داراییەکان، ئەمەش بووەتە بارێکی گەورە بەسەر ئابووری جیهانەوە

کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا: هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی زۆر گرنگە

کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک و هەماهەنگی کارەبای فیدراڵ و سامانە سروشتییەکان و کارەبای هەرێم هەیە زۆر گرنگە.

بەپێی ڕاگەیاندراوێکی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، کەمال محەمەد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان، پێشوازی لە (یان برێم)، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان کرد و باسیان لە پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو لا و ڕۆڵی کۆمپانیاکانی فەڕەنسا و گرنگیی هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک لە ڕێگەی بۆری هەرێمی کوردستان کرد.

وەزیری سامانە سروشتییەکان باسی لە شەهیدبوون و قوربانییەکانی هێرشە درۆنی و مووشەکەکان بۆ سەر هەرێمی کوردستان کرد، کە هاوکات کاریگەریی زۆر خراپی لەسەر بەرهەمهێنانی نەوت و گاز لە هەرێمی کوردستان کردووە.

ئەوەش خراوەتە ڕوو: “کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا بە توندی سەرکۆنەی هێرشەکانی سەر هەرێمی کوردستان و دامەزراوەکانی پیشەسازیی نەوت و ژێرخانی هەرێمی هەرێمی کوردستانیشی کرد.”

بەپێی ڕاگەیاندراوەکە، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا گوتوویەتی: “هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک و ئەم پەیوەندییانەی نێوان دامەزراوەی نەوت و کارەبای فیدراڵ و سامانە سروشتییەکان و کارەبای هەرێم هەیە زۆر گرنگە.”

نرخی نەوت بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە

نرخی نەوت لە بازاڕە جیهانییەکاندا بازدانێکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، ئەمەش دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئاماژەی بە توندکردنەوەی هێرشەکان بۆ سەر ئێران کرد و هیچ کاتێکی بۆ کۆتاییهاتنی گرژییەکان دەستنیشان نەکرد.

​ئەمڕۆ پێنجشەممە نرخی نەوتی برێنت لە بازاڕەکانی جیهاندا بە بڕی 6.87 دۆلار بەرزبووەوە و گەیشتە 108.5 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک. هاوکات نرخی نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکیش بە بڕی 5.97 دۆلار بەرزبووەوە و بە 106.9 دۆلار مامەڵەی پێوەکرا.

​هۆکاری وەرچەرخانی ئاراستەی نرخەکان ​پێش گوتارەکەی ترەمپ، نرخەکان بەرەو دابەزین دەچوون، چونکە چاوەڕوانییەکان وابوون کە بەهۆی گوشارە ناوخۆییەکانەوە کاتی کۆتاییهاتنی جەنگ رابگەیەنرێت. بەڵام جەختکردنەوە لەسەر بەردەوامی و توندکردنەوەی هێرشەکان، هاوکێشەکەی بە تەواوی گۆڕی.

شاندی پارتی و هەیبەت حەلبووسی جەخت لە پاراستنی ئاسایشی وڵات و دامەزراوەکان دەکەنەوە

سەرۆکی پەرلەمانی عێراق و شاندێکی باڵای پارتی، پرسی پێکهێنانی حکوومەت و شایستە دەستوورییەکانیان تاوتوێ کرد، هاوکات هەردوولایان جەختیان لە پاراستنی ئاسایشی وڵات و دامەزراوەکان کردەوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، 1ـی نیسانی 2026، هەیبەت حەلبووسی، سەرۆکی پەرلەمانی عێراق، پێشوازی لە شاندێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکایەتی فازڵ میرانی کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا، باس لە پرسە سیاسییەکان و پێویستی تەواکردنی شایستە دەستوورییەکان کرا بۆ پێکهێنانی حکوومەتێک کە بتوانێت داواکارییەکانی ئەم قۆناغە بە دی بهێنێت.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا، بارودۆخی ئەمنیی وڵات تاوتوێ کرا، بە تایبەتی ئەو هێرشە نەخوازراوانەی کە کراونەتە سەر کوردستان.هەردوولا جەختیان لەسەر رەتکردنەوەی هەموو جۆرە دەستدرێژییەک بۆ سەر ئاسایشی وڵات و دامەزراوەکانی کردەوە.

کەشناسی هەرێم: بارانبارین لە دهۆکەوە دەستپێدەکات و تەواوی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە

ئەمڕۆ پێنجشەممە 2-4-2026 کەش / لەئەنجامی کاریگەری نزمە پەستانی دەریای سپی ناوەڕاست ,ئاسمانی هەرێم بەگشتی هەوری تەواو دەبێت, لەکاتەکانی دوای نیوەڕۆ شەپؤلێکی دابارین سەرەتا لەناوچە سنووریەکانی رۆژئاوا ( پارێزگای دهۆک) بەشێوەی نمە بارانی کەم بۆ مام ناوەند دەستپێدەکات پاشان بۆ کاتەکانی ئێوارە تەواوی ناوچەکانی تری هەرێم دەگرێتەوە, بۆ کاتەکانی شەو کاریگەری لاواز دەبێت بۆ نمە بارانی پچرپچر ی لابەلا. خێراى با / لەسەر خۆ – مام ناوەند ( 10 – 20) کم/ک. ئاراستەی با / باشووری خۆرهەڵات دەبێت. پلەکانی گەرما / کەمێک نزم دەبێتەوە بە ( 1- 3 ) بەراوورد بە تۆمارکراوی دوێنێ. مەوداى بینین / لەنێوان ( 7 – 9) کم دەبێت. لەکات و شوێنی دابارین ( 5 – 7) کم دەبێت بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ: هەولێر 19 پلەی سیلیزی پیرمام 16 پلەی سیلیزی سۆران 16 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران 8 پلەی سیلیزی سلێمانی 17 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ 18پلەی سیلیزی دهۆک 15 پلەی سیلیزی زاخۆ 16 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 17 پلەی سیلیزی گەرمیان : 20 پلەی سیلیزی

سبەی هەینی 3 – 4- 2026 کەش/ بەهۆی بەردەوامی کاریگەری نزمە پەستانی ئاماژەپێکراو, ئاسمانی هەرێم هەر بە ناجێگری دەمینێتەوە بۆیە بەگشتی نمە باران لەناوچە جیاجیاکاندا بەردەوامی دەبێت بەتایبەتی لەناوچە شاخاوییەکان وە لەناوچەکانی تر بەشێوەی پچرپچر دەبێت, کاریگەری نا سەقامگیری کەش بەردەوامی دەبێت بۆ کاتەکانی درەنگانی شەو زیاتر لەناوچەکانی سنووری رۆژهەلات (پارێزگاکانی سلێمانی و هەلەبجە) وە تاکو کاتەکانی بەیانی شەممە دەمینێتەوە. خێراى با / لەسەر خۆ – مام ناوەند ( 15 – 20) کم/ک. ئاراستەی با / باکووری خۆرئاوادەبێت. پلەکانی گەرما / نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ وەک لە خوارەوە ئاماژەیان پێدراوە. مەوداى بینین / لە نێوان ( 7- 9) کم دەبێت.لەکات و شوێنی دابارین ( 5 – 7) کم دەبێت. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی هەولێر 20 پلەی سیلیزی پیرمام 14 پلەی سیلیزی سۆران 14 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران 8 پلەی سیلیزی سلێمانی 18 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ 20 پلەی سیلیزی دهۆک 16 پلەی سیلیزی زاخۆ 17 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 19 پلەی سیلیزی گەرمیان : 23 پلەی سیلیزی

2 – 4- 2026

سەرۆکی حکومەت و سەرۆک وەزیرانی قەتەڕ دۆخی هەرێمی کوردستان و عێراق و قەتەر و ناوچەکە تاوتوێ دەکەن

ئەمڕۆ پێنجشەممە 4/2 ، مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر شێخ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، پەرەسەندنەکانی دۆخی گشتی هەرێمی کوردستان و قەتەڕ و ناوچەکەیان تاوتوێ کرد.

هەردوولا سەرکۆنەی ئەو هێرشە تیرۆریاتستیانەیان کرد کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان و قەتەڕ و نیگەرانی قووڵی خۆیان لە بەرانبەر پەرەسەندنی شەڕ و گرژییەکان لە ناوچەکە دەربڕی و جەختیان لە گرنگی پاراستنی ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیری کردەوە.

هەردوولا هاوڕابوون لەوەی میلیشیا و گرووپە لە یاسادەرچووەکان مایەی هەڕەشە و مەترسین و پێویستە حکومەتی عێراق کۆنترۆڵیان بکات.

سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەڕ, جەختی لە پاراستنی ئاشتی و سەقامگیریی کردەوە و ئاماژەی بەوە دا کە دەبێ هەڕەشە و مەترسییەکانیش لەبەرچا بگیرێن. سەرۆکی حکومەت، هاوسۆزی هەرێمی کوردستانی لەگەڵ خەڵکی قەتەڕ دووپات کردەوە .

هەردوولا کۆک بوون لە سەر پێویستی بەردەوامبوونی پەیوەندیی و هاوئاهەنگی بۆ تێپەڕاندنی ئاڵنگاری و ئاستەنگەکان.

کارەبای ناوچەیەکی دیکەی هەرێمی کوردستان دەبێتە 24 کاتژمێری

فەرمانگەی دابەشکردنی کارەبای کۆیە، ئاشکرای دەکات لەمڕۆوە کۆیە و دەورووبەری دەبێتە پڕۆژەی رووناکی 24 کاتژمێری.

لە ڕاگەیاندراوێکی فەرمانگەکەدا هاتووە: “ئاگاداری هاووڵاتییان دەگرێتەوە ئەمڕۆ 2026\4\2 ، لە کاتژمێر دووی دوای نیوەڕۆوە کارەبای کۆیە و دەورووبەری دەبێتە پڕۆژەی رووناکی 24 کاتژمێری.”

وەزارەتی کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاندووە، تاوەکوو کۆتایی مانگی سێی 2026، نزیکەی 4.5 ملیۆن هاووڵاتی کە زیاترە لە 70%ـی هاووڵاتیانی کوردستان کارەبای 24 کاتژمێرییان بۆ دابینکراوە لە ڕێگای پڕۆژەی ڕووناکی.

مانگی تشرینی دووەمی ساڵی 2024، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، پڕۆژەی ڕووناکی ڕاگەیاند بە مەبەستی گەیاندنی کارەبای 24 کاتژمێری بۆ سەرجەم ماڵ و شوێنە بازرگانییەکان تاوەکوو کۆتایی ساڵی 2026. لە مانگی ئایاریشدا، ئەنجوومەنی وەزیرانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بەکۆی دەنگ بڕیاری پەسەندکردنی پڕۆژەکەی دەرکرد.

پرۆژەی ڕووناکی کارەبای 24 کاتژمێری بۆ هەموو کوردستان دابین دەکات تاوەکوو کۆتایی ساڵی 2026. ئێستا سەنتەری هەموو شارەکان کارەبای 24 کاتژمێریان بۆ دابینکراوە.

دهۆک 2 هەزار پارچە زەوی دابەش دەکرێت

دەست بە قۆناغی سێیەمی دابەشکردنی 2 هەزار پارچە زەوی لە دهۆک کرا. بە ئامادەبوونی پارێزگاری دهۆک، پڕۆسەی دابەشکردنی زەوی بۆ فەرمانبەران دەستیپێکرد و بەمەش کۆی گشتی ئەو زەویانەی لە پارێزگای دهۆک دابەشکراون، گەیشتە 8 هەزار پارچە زەوی.

هەولێر دەبێتە خاوەنی گەورەترین نەخۆشخانەی شێرپەنجە لە عێراق

لە ھەولێر، دەربارەی دەست بە دروستکردنی گەورەترین نەخۆشخانەی شێرپەنجە لەسەر ئاستی ھەرێم و عێراق بەستانداردی جیھانی کراوە، باڵەخانەکەی لە قۆناغی تەواوبوون دایە، سەرۆکی حکوومەت بەخۆی چاودێری دەکات و بڕیارە پێش وادەی خۆی تەواو بێت.

کارەبا و ئاو و تەواوکارییەکانی دی تەواو بووە و، دواتریش دەست بە دابینکردنی پێداویستی و ئامێرەکان دەکرێت، بڕیاربوو بە سێ ساڵ تەواو بکرێت، بەڵام کارەکان پێش وادەی خۆی بەڕێوەدەچن، ساڵێک و شەش مانگە کاری تێدا دەکرێت، بەقەد ساڵێک و ١٠ مانگ کاری تێدا کراوە.

ئەو نەخۆشخانەیە کە گەورەترین نەخۆشخانەیە لە ھەرێم و عێراق، ٢٠٠ تەختییە و ھەموو بەشەکانی چارەسەری شێرپەنجە و دەستنیشانکردنی لە سەرەتای نەخۆشیەکە تاوەکو چارەسەری تێدایە، ھەرچەندە ئێستاش ھەموو بەشەکان ھەنە بەڵام بەتەواوبوونی ئەو نەخۆشخانەیە کە بەستانداردی جیھانی دروست کراوە دەچینە قۆناغێکی زۆر پێشکەوتوو.