وەزارەتی بازرگانیی عێراق ئامادەیی بۆ وەرزی بەبازاڕکردنی گەنم و بەدیهێنانی خۆبژێوی ڕادەگەیەنێت

وەزارەتی بازرگانیی عێراق، ئەمڕۆ ئامادەیی تەواوی خۆی بۆ دەستپێکردنی وەرزی بەبازاڕکردنی گەنم ڕاگەیاند و پێشبینی دەکات ئەمساڵ عێراق بگاتە ئاستی خۆبژێوی.

حەیدەر نووری ئەلگەرعاوی، بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای گشتیی بازرگانی دانەوێڵە ڕایگەیاند: “کۆمپانیاکەمان هەموو ڕێکارە پێویستەکانی بۆ وەرزی ئێستای بەبازاڕکردنی گەنم گرتووەتە بەر و هەموو کۆگا و سایلۆکان لە پارێزگاکان ئامادە کراون بۆ وەرگرتنی بەرهەمی ئەم وەرزە.”

گەرعاوی گوتی: پێشبینی دەکرێت عێراق بگاتە ئاستی خۆبژێوی لە بەرهەمی گەنم بۆ ئەمساڵ، بەپێی ئەو بڕەی کە وەزارەتی کشتوکاڵ دیاری کردووە و لە نێوان ٤ بۆ ٤.٥ ملیۆن تۆندایە.

گەرعاوی ڕوونی کردەوە کە پڕۆسەی کۆگاکردن لە هەموو پارێزگاکان بەڕێوە دەچێت و توانای پێویست لە کۆگاکاندا هەیە بۆ وەرگرتنی ئەو بڕە گەنمەی جووتیاران دەیهێنن بۆ بەبازاڕکردن.

سەبارەت بە پارەی جووتیاران، ئاماژەی بەوە کرد کە دیاریکردنی شێواز و کاتی خەرجکردنی پارەکە لە ئەستۆی وەزارەتی دارایییە، کە بەرپرسە لە دابینکردنی تەرخانکراوە داراییەکان و دەستپێکردنی پێدانی شایستەکان.

‎حکوومەت داشکاندنێکی خستە واری جبەجێکردنەوە

وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، سەرەڕای داشکاندنی ڕێژەی 45%، بڕیارى داشکاندنێکی دیکەى کرێی خوێندن بە ڕێژەی 20% کەوتە وارى جێبەجێکردنەوە.

لە ڕاگەیاندراوێکی وەزارەتەکەدا هاتووە: “لەپێناو بەرژەوەندیی گشتی و بە لەبەرچاوگرتنی دۆخی دارایی هاوڵاتیان و خانەوادەی خوێندکاران و قوتابیان و ئەو دۆخەی کە ناوچەکە دوچاری هاتووە، دوای کۆبونەوەی نا ئاسایی ئەنجوومەنی وەزارەتی خوێندنی باڵا پێشنیاری داشکاندنی کرێی خوێندنی خستە ڕوو.”

ئاماژە بەوە دراوە بەپێى ئەو دەسەڵاتەى پێیان دراوە بڕیاردرا بە؛

1- داشکاندنی کرێی خوێندن بە ڕێژەی 20% سەرەڕای داشکاندنی پێشوو کە بریتییە لە ڕێژەی 45%، بەمەرجێک قوتابی- خوێندکار تا 3ی 5ی 2026 تەواوی قیستەکانی بدات.

2-ئەم بڕیارە سەرجەم ئاستەکانی خوێندنی بەرایی (پارالێل و ئێواران) و خوێندنى باڵا (دیبلۆمی باڵا، ماستەر، دکتۆرا) بۆ ساڵی 2025 – 2026ی زانکۆ حکوومییەکان دەگرێتەوە.

3-جێبەجێکردنى ئەم بڕیارە بەدەرە لەو داشکانانەى کە پێشووتر لەلایەن وەزارەتمانەوە ئەنجام دراون.

لیستی مووچە و ڕاپۆرتی تەرازوی پێداچوونەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت

لیستی مووچەی مانگی ئازار و ڕاپۆرتی تەرازوی پێداچوونەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت .

ئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە ( ٢٩ ی ئازاری ٢٠٢٦) لیستی مووچەی مانگی ئازاری فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان و ڕاپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی شوبات لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت و سبەی دووشەممە ڕادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ دەکرێت.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری.

٢٩ ی ئازاری ٢٠٢٦

قەدەغە لەسەر بەرهەمی تەماتەی هاوردە هەڵگیرا

وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، بڵاوی کردەوە: “دوای بەدواداچوونمان بۆ بەرهەمی تەماتە لەگشت سنووری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵی پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکانی هەرێمی کوردستان، بۆمان دەرکەوت کە ئەو بەرهەمە لەبازاڕەکان زۆر کەمبووەتەوە و نرخی بەرزبووەتەوە.”

ئاماژە بەوە دراوە: “پاڵپشت بە یاسای پاراستن و پێشخستنی بەرووبوومی کشتوکاڵی، بڕیارماندا بەهەڵگرتنی قەدەغە لەسەر بەرهەمی تەماتەی هاوردە لەدەرەوەی ووڵات.”

جەخت کراوەتەوە، بڕیارەکە لە ڕوژی 29/3/2026ەوە جێبەجێ دەکرێت و کاری پێدەکرێت.

ئاڵۆزییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نرخی زیو بۆ سەرووی 70 دۆلار بەرز دەکاتەوە

​ ​ئەمڕۆ دووشەممە، هاوکات لەگەڵ پێنجەم هەفتەی شەڕ و ناجێگیریی بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، نرخی زیو لە بازاڕە جیهانییەکاندا بەرزبوونەوەی تۆمار کرد،نرخی هەر ئۆنسەیەک زیو بە ڕێژەی1.17% واتە 80 سەنت زیادی کرد و گەیشتە سەرووی 70 دۆلار.

​ئەم هەڵکشانەی نرخی زیو دوای ئەوە هات کە گرژییەکانی ناوچەکە ڕوویان لە زیادبوون کرد، بەتایبەت دوای چوونە ناوەوەی حوسییەکانی یەمەن بۆ ناو ململانێکان و کردنی ئیسرائیل بە ئامانج. ئەمەش مەترسییەکی جددی لەسەر پاراستنی ڕێڕەوی کەشتیوانی لە دەریای سووردا دروست کردووە.

​لە لایەکی ترەوە، ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سوپای ئەمریکا دوای ناردنی هێزی زیاتر بۆ ناوچەکە، خەریکی هەڵسەنگاندنە بۆ ئەنجامدانی هێرشی زەوینی. ئەم دۆخە نادیارە وای کردووە بازاڕەکان پێشبینی بکەن بانکی ناوەندیی ئەمریکا ڕێژەی سوود بەرز بکاتەوە، ئەمەش پێچەوانەی ئەو چاوەڕوانییانە بوو کە پێشتر بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی سوود هەبوون.

نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا بەهۆی لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپەوە دابەزینی بەخۆیەوە بینی

​ئەمڕۆ سێشەممە، هاوکات لەگەڵ کردنەوەی بازاڕەکانی ئاسیا، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا دابەزینێکی بەرچاوی تۆمار کرد، ئەمەش دوای ئەوە هات کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند ئامادەیە کۆتایی بە ململانێکانی لەگەڵ ئێران بهێنێت، تەنانەت ئەگەر تەنگەی هورمزیش بە داخراوی بمێنێتەوە.

​بەپێی ئامارەکانی بازاڕی وزە، نرخی نەوتی برێنت زیاتر لە 7 دۆلار دابەزی و لە 114 دۆلارەوە بۆ 107 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک دابەزی. هاوکات نرخی نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکاش 3 دۆلاری لەدەست دا و نرخەکەی لە 105 دۆلارەوە گەیشتە 102 دۆلار.

​جێگەی ئاماژەیە، ئەم دابەزینە لە کاتێکدایە کە پێشتر دۆناڵد ترەمپ هەڕەشەی ئەوەی کردبوو ئەگەر ئێران تەنگەی هورمز نەکاتەوە، ئەوا ژێرخانی وزەی ئەو وڵاتە دەکاتە ئامانج. پێدەچێت گۆڕانی هەڵوێستی سەرۆکی ئەمریکا هۆکارێکی سەرەکی بووبێت بۆ ئارامبوونەوەی بازاڕەکان و کەمبوونەوەی ترس لە پچڕانی دابینکردنی نەوت.

ڕاوێژکاری سوودانی: پلانێکی تایبەت بۆ دابینکردنی مووچە دارێژراوە

مەزهەر محەمەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئەمڕۆ جەختی کردەوە کە سیاسەتی ئێستای حکومەت بەردەوامیی پێدانی مووچە و دەرماڵەی چاودێری کۆمەڵایەتی مسۆگەر دەکات. ناوبراو سێ سەرچاوەی سەرەکی بۆ بەردەوامیی خەرجییەکان دیاری کرد و ڕایگەیاند کە عێراق دەتوانێت بە کاراییەوە ڕووبەڕووی شۆکە دارایی و ئابوورییە جیهانییەکان و ئالنگارییەکان ببێتەوە. ساڵح ڕایگەیاند: “دابینکردنی خەرجییە مانگانەکانی مووچە، کرێ، خانەنشینی و چاودێری کۆمەڵایەتی لە سایەی ئالنگارییە ئابوورییەکانی ئێستا و گۆڕانکارییە جیۆپۆلیتیکییەکاندا، ئەولەویەتێکی لە پێشینەیە.” ئەو سێ سەرچاوەیەی مووچە دەستەبەر دەکەن: ١. زیادکردنی داهاتە نانەوتییەکان: کاراکردنی سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنی بۆ کۆکردنەوەی داهاتەکان، بە مەبەستی کەمکردنەوەی پشتبەستنی تەواو بە نەوت. ٢. فراوانکردنی هەناردەی نەوت: بەکارهێنانی هەموو ڕێگاکانی گواستنەوە (وشکانی و دەریایی) لە ڕێگەی وڵاتانی دراوسێوە. ئاماژەی بەوە کرد کە نرخی نەوت بە ڕێژەی ٧٠٪ بەرزبووەتەوە بەراورد بە پێش دەستپێکردنی گرژییەکان، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ داپۆشینی خەرجییەکان. ٣. هەماهەنگیی دارایی و نەختینەیی: چڕکردنەوەی هەماهەنگی نێوان سیاسەتی نەختینەیی (بانکی ناوەندی) و سیاسەتی دارایی، کە پشتگیری دەکرێت لەلایەن یەدەگی دراوی بیانیی بەهێزی عێراقەوە، بۆ دڵنیابوون لەوەی مووچە بەبێ وەستان بەردەوام بێت.

سندوقی دراوی نێودەوڵەتی: جەنگی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەڕەشە لە ئابووری جیهان دەکات

سندوقی دراوی نێودەوڵەت، ئەمڕۆ سێشەممە، 31ـی ئاداری 2026، رایگەیاند، شەڕی بەردەوامی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەرییەکی قورسی کردووەتە سەر کەرتەکانی وزە، بازرگانی، دابینکردن و بازاڕە داراییەکان، ئەمەش بووەتە بارێکی گەورە بەسەر ئابووری جیهانەوە

کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا: هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی زۆر گرنگە

کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک و هەماهەنگی کارەبای فیدراڵ و سامانە سروشتییەکان و کارەبای هەرێم هەیە زۆر گرنگە.

بەپێی ڕاگەیاندراوێکی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، کەمال محەمەد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان، پێشوازی لە (یان برێم)، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان کرد و باسیان لە پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو لا و ڕۆڵی کۆمپانیاکانی فەڕەنسا و گرنگیی هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک لە ڕێگەی بۆری هەرێمی کوردستان کرد.

وەزیری سامانە سروشتییەکان باسی لە شەهیدبوون و قوربانییەکانی هێرشە درۆنی و مووشەکەکان بۆ سەر هەرێمی کوردستان کرد، کە هاوکات کاریگەریی زۆر خراپی لەسەر بەرهەمهێنانی نەوت و گاز لە هەرێمی کوردستان کردووە.

ئەوەش خراوەتە ڕوو: “کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا بە توندی سەرکۆنەی هێرشەکانی سەر هەرێمی کوردستان و دامەزراوەکانی پیشەسازیی نەوت و ژێرخانی هەرێمی هەرێمی کوردستانیشی کرد.”

بەپێی ڕاگەیاندراوەکە، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا گوتوویەتی: “هەماهەنگی نێوان هەرێمی کوردستان و عێراق بۆ هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک و ئەم پەیوەندییانەی نێوان دامەزراوەی نەوت و کارەبای فیدراڵ و سامانە سروشتییەکان و کارەبای هەرێم هەیە زۆر گرنگە.”

نرخی نەوت بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە

نرخی نەوت لە بازاڕە جیهانییەکاندا بازدانێکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، ئەمەش دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئاماژەی بە توندکردنەوەی هێرشەکان بۆ سەر ئێران کرد و هیچ کاتێکی بۆ کۆتاییهاتنی گرژییەکان دەستنیشان نەکرد.

​ئەمڕۆ پێنجشەممە نرخی نەوتی برێنت لە بازاڕەکانی جیهاندا بە بڕی 6.87 دۆلار بەرزبووەوە و گەیشتە 108.5 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک. هاوکات نرخی نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکیش بە بڕی 5.97 دۆلار بەرزبووەوە و بە 106.9 دۆلار مامەڵەی پێوەکرا.

​هۆکاری وەرچەرخانی ئاراستەی نرخەکان ​پێش گوتارەکەی ترەمپ، نرخەکان بەرەو دابەزین دەچوون، چونکە چاوەڕوانییەکان وابوون کە بەهۆی گوشارە ناوخۆییەکانەوە کاتی کۆتاییهاتنی جەنگ رابگەیەنرێت. بەڵام جەختکردنەوە لەسەر بەردەوامی و توندکردنەوەی هێرشەکان، هاوکێشەکەی بە تەواوی گۆڕی.