کاتێک بەغدا دەبێتە پاشکۆی شەڕە سەگەکەی پارتی و یەکێتی!

عبدالباری احمد بابکر

“کاتێک پایتەخت دەبێتە بارمتەی چەتەکانی باکوور، ئیتر ناوی دەنێین چ دەوڵەتێک؟” ئەمە ئەو پرسیارە گاڵتەجاڕییەیە کە ئێستا عێراقییەکان لێی دەپرسن. دوای هەڵبژاردنە گشتییەکانی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥، عێراق بەتەواوی لە بۆشاییەکی سیاسی و ئیداریی کوشندەدا دەژی و پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتی فیدراڵی وەستاوە. هۆکارەکەشی تەنها ناکۆکیی نێوان شیعەکان نییە لەسەر کاندیدکردنی نوری مالیکی یان محەمەد شیاع سودانی، بەڵکو کارەساتە گەورەکە ئەوەیە کە بەغدا دەبێت چاوەڕێی مۆڵەتی دوو بنەماڵەی مافیایی بکات لە هەرێمی کوردستان (پارتی و یەکێتی) کە تەنانەت ناتوانن لەسەر دابەشکردنی داهاتی قاچاخچێتی و پۆستەکانی خۆشیان ڕێکبکەون!

پارتی و یەکێتی کە لە دوای هەڵبژاردنەکانی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٤ەوە نەیانتوانیوە حکومەتی هەرێم پێکبهێنن و پەرلەمانی کوردستانیان ئیفلیج کردووە، ئێستا هەمان ڤایرۆسی ئیفلیجیان گواستووەتەوە بۆ بەغدا. لەکاتێکدا سووننەکان توانییان سەرۆکی پەرلەمان هەڵبژێرن، دەسەڵاتدارانی کورد چارەنووسی پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقیان خستووەتە ناو بازاڕی سەودا و مامەڵەی شەخسییەوە. یەکێتی بە ئاشکرا پێکهێنانی حکومەتی هەرێم ڕەتدەکاتەوە و دەیبەستێتەوە بەوەی کە دەبێت پارتی جارێکی تر پشتگیری بکات بۆ وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار لە بەغدا، پۆستێک کە بۆ کورد هیچ نییە جگە لە ڕەمزێکی بێمانا، بەڵام بۆ سەرکردەکانی حیزب ئامرازێکە بۆ کۆکردنەوەی سامان و پەیوەندی بەستن لەگەڵ میلیشیاکان. ئەم گرێدانەی قەیرانی هەولێر بە بەغداوە، بووەتە هۆی ئەوەی کە پەرلەمانی عێراق ناچار بێت دانیشتنەکانی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دوابخات، تەنها لەبەر ئەوەی دوو ئاغاکەی کورد نەیانتوانیوە پشکی یەکتر لە تاڵانییەکاندا یەکلایی بکەنەوە.

ئەمە ترۆپکی بێشەرمییە کاتێک دوو حیزب کە خۆیان بە “نوێنەری کورد” دەزانن، نەک تەنها میللەتی خۆیان لەسەر خاکی خۆیان برسی و بێماف کردووە، بەڵکو ئێستا بوونەتە هۆکاری ناسەقامگیری بۆ تەواوی عێراقیش. لەکاتێکدا عێراق و ناوچەکە بەدەست هەڕەشەی شەڕی هەرێمایەتی و کێشەی ئابوورییەوە دەناڵێنن، ئەم بازرگانە سیاسییانە تەنها خەمی ئەوەیانە کە کام وەزارەتی ناوخۆ، دژەتیرۆر، یان دەروازەی سنووری دەکەوێتە ژێر کۆنترۆڵیان بۆ ئەوەی داهاتەکەی بدزن. بۆ ئەوان، نە عێراق و نە کوردستان هیچ بەهایەکی نیشتمانییان نییە؛ تەنها شتێک کە گرنگە، مسۆگەرکردنی بەردەوامیی ئەو سیستەمە پاتڕۆناژ و تاڵانکارییەیە کە خۆیان و میلیشیا شیعەکانیش پێی قەڵەو دەبن.

ئایا دەوڵەتێک کە بەهۆی دوو بنەماڵەی چەتەی شاخەکانەوە نەتوانێت سەرۆکی خۆی هەڵبژێرێت، دەکرێت ناوی بنرێت دەوڵەت؟ یان تەنها کۆمپانیایەکی هاوبەشە بۆ دابەشکردنی داهاتی نەوت بەسەر ئۆلیگارشییەکاندا؟

ئێمە لە کام کوردستانەدا دەژین؟

ڕامیار یەحیا

لە هەرێمی کوردستان، دەسەڵاتداران خەریکی شاردنەوەی چینایەتییەکی دڕندانە و دروستکردنی گەڕەکێکی داخراوی نوێن بۆ خۆیان! لێرە، هەڵتۆقینی ڤێلای دەیان ملیۆن دۆلاری و داڕمانی گەڕەکە هەژارنشینەکان بە ڕێکەوت ڕوو نادەن؛ بەڵکو “دروستکردنی دوو جیهانی تەواو جیاواز لە ناو یەک نیشتماندا” خۆی لە خۆیدا گەورەترین ستراتیژی و بەرهەمی حوکمڕانیی ئەم دەسەڵاتە تاڵانچییەیە. ئەوان فێربوون کە باشترین ڕێگە بۆ چێژوەرگرتن لە دزینی سامانی ئەم وڵاتە، “دابڕانی تەواوەتییە لە ئازاری ئێمە و دروستکردنی شارۆچکەی تایبەتە بە خۆیان و کۆمپانیاکانیان”. بۆیە دەبینین لێرە دوو کوردستان هەیە: کوردستانێکی بریقەدار و خەیاڵی بۆ ئەوان، و کوردستانێکی وێرانکراو و بێ مووچە بۆ ئێمە!

با سەیری ئەم دابەشبوونە ترسناکەی کۆمەڵگاکەمان بکەین. بۆچی لە شارەکانماندا کە گەنجەکانمان لە بێکاریدا دەتلێنەوە و نەخۆشەکانمان پارەی دەرمانیان نییە، پڕۆژەی ڤێلا و شوقەی گرانبەها وەک قارچک سەرهەڵدەدەن؟ ئایا لەبەر ئەوەیە کە ئابوورییەکەمان بەهێزە؟ نەخێر، ئەم پڕۆژە زەبەلاحانە تەنها ئامرازێکن بۆ “سپیکردنەوەی ئەو ملیۆنان دۆلارەی کە لە نەوتی قاچاخ و دەروازە سنوورییەکان لێمان دزراون”. کاتێک ئەوان قوتی ئێمە تاڵان دەکەن، دەیکەن بە کۆشک و باخچەی داخراو لەسەر ئەو زەوییانەی کە بە زۆرەملێ لە ئێمەیان سەندووە. ئەوان ژیانێکی ئەفسانەیی لە لوتکەدا دەژین، لە کاتێکدا ئێمە لە خوارەوە لە ڕێزی بەنزین و غاز و وەرگرتنی مووچەیەکی دواکەوتوودا کەرامەتمان دەشکێت!

هەمان سیاسەت لە کەرتی تەندروستی و پەروەردەشدا جێبەجێ دەکرێت. منداڵەکانی ئەوان لە زانکۆ گرانبەهاکان و نەخۆشخانە تایبەتەکان (کە خۆیان خاوەنین) چارەسەر دەکرێن و دەخوێنن، لە کاتێکدا نەخۆشخانە حکومییەکانی ئێمە بۆ کەسوکارمان کراونەتە قەسابخانە و قوتابخانەکانیشمان بێ مامۆستان. ئەم دەسەڵاتدارانە ئەم قۆرخکارییە بەکاردهێنن نەک وەک جیاوازییەکی سادەی چینایەتی، بەڵکو وەک “چەکێک بۆ هێشتنەوەی نەوەکانی ئێمە لە نەخوێندەواری و بێهێزیدا”، تاوەکو هەرگیز نەتوانین ڕکابەریی منداڵە نازپەروەردەکانی ئەوان بکەین. کاتێک تۆ دەوڵەمەندی و سەرمایە لە دەستی یەک چیندا کۆدەکەیتەوە، ئیتر نیشتمان دەبێتە کۆمپانیایەکی تایبەت و ئێمەش دەبینە کۆیلەی ناو ئەو کۆمپانیایە!

نووسەر و بیرمەندی فەرەنسی، ئۆنۆرێ دێ بالزاک دەڵێت: “لەپشت هەر سەروەتێکی گەورەی کتوپڕەوە، تاوانێکی گەورەی شاراوە هەیە.” ئەمڕۆ سەروەتی خەیاڵیی ئەم دەسەڵاتدارانە بە زەبری “تاڵانکردنی بودجەی گشتی و دزینی قوتی ئێمە” کۆکراوەتەوە، و دەیانەوێت بەم دیوارە بەرزانە خۆیان لە توڕەییمان بپارێزن.

ئەو ڕۆژە نیشتمان بووە موڵکی چەند خێزانێک، کە تێگەیشتن دەتوانن بە دروستکردنی ئەم دوو جیهانە جیاوازە، ئیرادەی ئێمەی هەژار بکوژن. تا ئەو کاتەی ئێمە باوەڕ بەم گەشەسەندنە درۆینەیە بکەین و لەبری ڕاپەڕین و ڕووخاندنی دیوارەکانی ئەم کۆشکانە، چاوەڕێی “خێر و سەدەقەیان” بکەین، ئەم نیشتمانە هەرگیز دادپەروەری بەخۆیەوە نابینێت. دەبێت بزانین ئەو کوردستانەی ئەوان لەسەر حیسابی خوێنی ئێمە دروستیان کردووە، تەنها بە گڕی توڕەیی ئێمە دەڕووخێت و دەبێتەوە بە نیشتمانی هەموومان!

نوێترین زانیاری لەسەر پێکانەکەی مباپێ

پاش ئەوەی لە ماوەکانی رابردوودا کیلیان مباپێ تووشی پێکانێکی قورس هات و بەم هۆکارەش ماوەیەک نەیتوانی بەشداری یاریی یانەکەی بکات.

لە نوێترین پیشهاتدا رۆژنامەی ئاس ئاماژەی بەوەکردووە کە کیلیان بەتەواوی ئازارەکەی ئەژنۆی نەماوە و پاش یارییە نێودەوڵەتیەکان دەتوانێت 90 خولەک یاریی بکات.

سەرچاوەکە ئەوەی ئاشکراکردووە کە گەرانەوەی مباپێ هێزێکی زیاتر بە پلانەکانی ئەلڤارۆ ئەربیلوا دەبەخشێت، بەتایبەت لە یارییە گرنگەکەیان بەرامبەر بە بایرن میونشن لە رۆژی حەوتی مانگی چوار.

لەلایەکیترەوە ئاس ئەوەی ئاشکراکردووە کە پیشبینی دەکرێت هێرشبەرەکە بەرامبەر بە مایۆرکا لە چواری مانگ 60 خولەک بەشداری بکات بۆئەوەی بەرامبەر بایرن بەهەموو توانای جەستەییەوە ئامادەببێت ئەستێرە فەرەنسا لەم وەرزە لەگەڵ یانەی شاهانە تەنها لە خولی ئیسپانیا لە 24 یاریدا توانیوێتی بەشداری 27 گۆڵ بکات.

یانەی تۆتنهام ڕاهێنەری نوێی دیاریکرد

یانەی تۆتنهامی ئینگلیزی ڕاهێنەری نوێی بۆ تیپی یەکەمی تۆپی پێی دیاریکرد ئەمەش دوای دوورخستنەوەی تۆماس فرانکی ڕاهێنەر لە سەرپەرشتی کردنی تیپەکە بەهۆی ئەنجامە خراپەکانیەوە.

ئەمڕۆ لە ڕاگەیاندراوێکی فەرمیدا یانەی تۆتنهام ڕۆبێرتۆ دی زێربی ئیتاڵی وەکو ڕاهێنەری نوێی یانەکە دیاریکرد،کە زێربی دوای ڕاگەیاندراوەکە وتی؛زۆر خۆشحاڵم بەو کارە نوێیەم،کە سەرپەرشتی یانەیەکی گەورە و بەناوبانگی جیهانی وەکو تۆتنهام دەکەم.

دی زێربی پێش تۆتنهام سەرپەرشتی مارسێلیای فەڕەنسی دەکرد و لەگەڵ یانە فەرەنسیەکە خاوەنی تیپێکی بەهێز بوو،بەڵام لەکۆتاییدا لەیەک جیابوونەوە.

“سەرکار ڕێبوار”

په‌یامێکی پیرۆزبایی لە سەرۆکی هەرێمی کوردستانەوە

ئەمەش دەقی پیرۆزبایینامەکەیە:

بە بۆنەی سەرکەوتنی هەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق بۆ مۆندیالی 2026، که‌ له‌ مه‌کسیک به‌رامبه‌ر به‌ تیمی بۆلیڤیا به‌ دوو گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌ گۆڵێک بردییه‌وه‌، گەرمترین پیرۆزبایی لە گەلی عێراق به‌گشتی، وەرزشوانان و یاریزانانی هەڵبژاردەکە دەکەم.

ئەم دەستکەوتە مێژوویییە کە دوای (40)ساڵ چاوەڕوانی هاتە دی، مژدەیەکی خۆش و مایەی شانازییە بۆ هەموو عێراقییەکان. دەستخۆشی لە تەواوی ئەندامانی هەڵبژاردەکە دەکەم کە بە ماندووبوون و دڵسۆزیی خۆیان، خەونی گەیشتن بە مۆندیالیان کردە ڕاستی.

هیوای سەرکەوتنی بەردەوام بۆ هەڵبژاردەی عێراق لە یارییەکانی کۆمەڵەی مۆندیالدا دەخوازم و ئومێدەوارم ئەم سەرکەوتنە ببێتە هەوێنی تەبایی و خۆشی بۆ هەمووان.

نێچیرڤان بارزانی

سەرۆکی هەرێمی کوردستان

2026/4/1

یەماڵ؛من موسڵمانم سوپاس بۆ خودا

لامین یەماڵی ئەستێرەی یانەی بارسێلۆنا و هەڵبژاردەی ئیسپانیا دەربارەی ڕووداوە شەرمەزارکەر و ناخۆشەکەی دوێنێ شەوی یاری ئیسپانیا بەرامبەر میسڕی قسەی کرد و بەڕاشکاوانە چەند شتێکی درکاند.

لامین یەماڵ وتی؛من موسڵمانم سوپاس بۆ خودا،بەڕاستی ئەوەی دوێنێ شەو بینرا لەناو هاندەران جێگای شەرمەزاری بوو،دەزانم هەموو هاندەران وەکو یەکتری نین بەڵام بۆمنێکی موسڵمان بۆ هەمیشە وەک سوکایەتیەک دەمێنێتەوە.

شایەنی باسە دوێنێ شەو هاندەرانی هەڵبژاردەی ئیسپانیا چەندا دروشمی ڕەگەزپەرستی و توندیان وتووە،کە یەکێک لەوانە “ئەوەی هەڵنەپەڕێت موسڵمانە”

ئەم بابەتە لەدوێنێ شەوەوە بۆتە جێگای قسەوباسی زۆری میدیا و خەڵکی و هەرایەکی گەورەی دروست کردوە.

“سەرکار ڕێبوار”

سکالۆنی؛ مێسی بڕیاری یاریکردنی لەمۆندیال لەلای خۆیەتی

لەدوای یاری بەرامبەر هەڵبژاردەی زامبیا لیۆنێل سکالۆنی ڕاهێنەری هەڵبژاردەی ئەرجەنتین هاتە بەردەمی میدیاکان و دەرباری پێکهاتەی هەڵبژاردەکەی کرد بۆ مۆندیال و دەربارەی بەشداری کردنی مێسی لەمۆندیال بەڕاشکاوانە قسەی کرد.

سکالۆنی وتی؛ بڕیاری یاری کردنی مێسی لەمۆندیال تەنها لای خۆیەتی،ئەو خۆی دەتوانێ سەرپشک بێت لەو بڕیارە و چاوەڕێی قسەی کۆتایی ئەو دەکەین،وە لەگەڵ ئەوەشدا هیچ یاریزانێکی دیکە جێگای لەپێکهاتەی هەڵبژاردەی ئەرجەنتین مسۆگەر نییە و ڕکابەری بەهێز هەیە لەنێوان یاریزانەکان لەسەر پێکهاتەی ئەرجەنتین لەمۆندیال،کە دەبێت هەموو یاریزانەکان ئاستی خۆیان پێشکەش بکەن.

ئەرجەنتینی پاڵەوانی مۆندیالی 2022ی قەتەڕ،بەرەبەیانی ئەمڕۆ توانی بە 5 گۆڵی بێ وەڵام لە زامبیا بباتەوە و کۆتا یاری هەڵبژاردەکەش ئەنجام بدات لەنێو خاکی خۆی وەکو ئامادەکاری مۆندیال،کە بووە کۆتا یاری مێسی لەنێو خاکی ئەرجەنتین وەکو یاریزانی هەڵبژاردەکە.

“سەرکار ڕێبوار”

ئارنۆڵد؛ ئێمە بۆ کات بەسەربردن بەشداری جامی جیهانی ناکەین

گراهام ئارنۆڵدی راهێنەری هەڵبژاردەی عێراق دوای مسۆگەرکردنی بلیتی گەیشتن بە مۆندیالی 2026 و بردنەوە لە هەڵبژاردەی بۆلیڤیا رایگەیاند، شێرەکانی ڕافیدەین لە پاڵەوانێتییەکەدا هیچ شتێکیان نییە لەدەستی بدەن و بە عەقڵیەتی بردنەوەوە ڕووبەڕووی هەڵبژاردەکانی فەڕەنسا و نەرویج و سێنیگال دەبنەوە.

هەروەها ئاماژەی بە ئەزموونی خۆی لەگەڵ هەڵبژاردەی ئوسترالیا لە مۆندیالی 2022 کرد کە سەرەڕای شکستیان بەرامبەر فەڕەنسا بە ئەنجامی چوار گۆڵ بەرامبەر بە گۆڵێک، بەڵام توانییان ئەوە یارییە بکەنە بە یاری هەڵسانەوەی خۆیان و لە تونس و دانیمارک ببەنەوە و بگەنە قۆناغی 16، ئێستاش دەیەوێت هەمان ڕۆحیەت لە ناو یاریزانە عێراقییەکاندا بچێنێت تاوەکو جیهان سەرسام بکەن لە چەند مانگی داهاتوودا لە جامی جیهانی.

راهێنەرە ئوسترالییەکە دووپاتی کردەوە کە یاریکردن بەرامبەر ئەستێرە گەورەکانی وەک کیلیان ئێمباپێ و ئیرلینگ هالاند شانازییەکی گەورەیە بۆ یاریزانانی عێراق کە پێشتر ئەزموونی رووبەڕووبوونەوەی یاریزانی لەو شێوەیەیان نەبووە بەڵام جەختی کردەوە کە سەرەڕای ڕێزگرتن لەو ناوانە ئەوان تەنها بۆ بەشداریکردن ناچنە ئەمریکا بەڵکو هەوڵ بۆ تۆمارکردنی ئەنجامی چاوەڕواننەکراو دەدەن.

کاماڤینگا؛ئەوروپا لە ڕەفتارەکانی ڤینسیۆس تێناگەن

کاماڤینگا لە لێدوانێکدا بۆ تۆڕی ئی ئێس پی ئێن، ئاماژەی بەوە کردوە کە ئەربێلوا هەمان رۆحییەتی کارلۆ ئەنچیلۆتی هەیە و بە شێوازێکی مرۆیی و نزیک مامەڵە لەگەڵ یاریزانەکاندا دەکات.

ئەو یاریزانە باسی لەوەش کردوە راهێنەرەکەیان زۆر جار دوای مەشق و راهێنانەکان بە دیاریی وەک دۆنات و بسکیت سەرسامیان دەکات، ئەمەش وایکردووە یاریزانەکان هەست بە بەختەوەری بکەن، جەختیشی کردەوە کاتێک یاریزان دڵخۆش بێت دەتوانێت باشترین ئاست لە ناو یاریگادا پێشکەش بکات.

سەبارەت بە پێگەی خۆی لە ناو پێکهاتەکەدا، کاماڤینگا دووپاتیکردەوە کە دەیەوێت لە چوارچێوەی یاریزانی یەدەگ بێتە دەرەوە و ڕۆڵێکی سەرەکیتر و بەردەوامتری لە ناو یاریگادا هەبێت چونکە پێیوایە کاتێک رۆحیەتی تیمەکە باش بێت، هەموو شتێک ئاسان دەبێت.

لە لایەکی دیکەوە، کاماڤینگا بەرگری لە ڤینیسیۆس جۆنیۆری هاوڕێی کرد و رایگەیاند کە ئەوروپا لە رەفتارەکانی ڤینیسیۆس تێناگەن، لە کاتێکدا لە بەڕازیل و ئەمریکا ئەو جۆرە هەڵسوکەوتانە زۆر ئاسایین.

جەختیشی کردەوە کە ڤینیسیۆس کەسایەتییەکی زۆر سادەی هەیە و هەمیشە یەکەم کەسە بۆ هاوکاریکردنی یاریزانە لاو و نوێیەکانی یانەکە

دیل پیێڕۆ؛جێگای شەرمەزاریە ئیتاڵیا ناگاتە مۆندیال

دوای شکستەکەی هەڵبژاردەی ئیتاڵیا لە پاڵاوتنی مۆندیال بەرامبەر بۆسنا،هێرشێکی توندی میدیایی کرایە سەر هەڵبژاردەکە و ئەستێرە و ڕۆژنامە بەناوبانگەکانی ئەو وڵاتە بەتوندی ڕەخنەیان لەو حاڵەی هەڵبژاردەکە گرت.

لای خۆیەوەی ئەلیساندرۆ دیل پیێڕۆ ئەفسانەی تۆپی پێی ئیتاڵیا لەسەر ئەم ڕووداوە وتی؛بەڕاستی جێگای شەرمەزاریە ئیتاڵیا سەرنەکەوتووە بۆ مۆندیال،کە ئەمە بۆ سێیەمین جاری بەدوای یەکتریە و ئێستا وەک شتێکی ئاسایی دەرەکەوێت،بەداخەوەم ئیتاڵیا نەوەیەکی تەواو لەدەست دەدات بەبێ مۆندیال،وە دەبێتە 20 ساڵیش ئیتاڵیا گۆڵێکی نابێت لە مۆندیالدا لەکاتێکدا خاوەنی چوار مۆندیالە.

ئیتاڵیا دوێنێ شەو بە لێدانە یەکلاییکەرەوەکان لەخاڵی سزا بە بۆسنا دۆڕا و بۆ سێیەمین جاری بەدوای یەکتری نەگەیشتە مۆندیال،کە ئەمە وەک گەورەترین کارەسات لەمێژووی تۆپی پێی ئیتاڵیا دادەنرێت.

“سەرکار ڕێبوار”