کەشناسی: ئەگەری لێزمە باران و هەورە تریشقە لە ناوچە جیاجیاکان هەیە

ئەمڕۆ پێنجشەممە 09-04-2026 کەش/ ئاسمان لە نێوان نیمچە هەور بۆ هەوری تەواو دەبێت . ئەگەری باران بارین لە ناوچەی جیا جیا دەبێت بە تایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان . لە هەندێ کاتدا باران بە شێوەی بارانی بەهاری و گەواڵە بارانی کورت خایەن دەبێت , هەندێ ناوچە کەشەکەی سەقامگیرە و هەندێ ناوچەی تر کەشەکەی ئەگەری لێزمە بارانی دەبێت لەگەڵ بوونی هەورە تریشقە . خێرایى با / لەسەرخۆ – مامناوەند ( 10 – 20 ) کم/ ک. ئاراستەی با / باشووری خۆرهەلات دەبێت. مەوداى بینین / لەنێوان ( 7 – 9 ) کم دەبێت. پلەکانی گەرما / کەمێک بەرز دەبێتەوە بەراوورد بە تۆمارکراوی دوێنێ. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ: هەولێر: 19 پلەی سیلیزی پیرمام: 15 پلەی سیلیزی سۆران: 15 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران: 9 پلەی سیلیزی سلێمانی: 17 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 19 پلەی سیلیزی دهۆک: 19 پلەی سیلیزی زاخۆ: 19 پلەی سیلیزی هەڵەبجە: 19 پلەی سیلیزی گەرمیان: 22 پلەی سیلیزی

سبەى هەینی 10-04-2026 کەش/ ئاسمان نیمچە هەور دەبێت هەندێک کات دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو . ئەگەری باران بارین لە ناوچەی جیا جیا هەیە بە تایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان و سنووری پارێزگای دهۆک و ئیدارەی سۆران کە هەندێک کات باران بارین بە شێوەی لێزمە باران و هەورە تریشقە دەبێت . خێراى با / لەسەرخۆ- مامناوەند (10– 20) کم/ک. ئاراستەی با / باشووری خۆرئاوا دەبێت . مەوداى بینین / لەنێوان ( 7 – 9 ) کم دەبێت. پلەکانی گەرما / بە نزیکی 1 تـــــا 3 پلە بەرزتر دەبێت بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمرۆ. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی هەولێر: 21 پلەی سیلیزی پیرمام: 18 پلەی سیلیزی سۆران: 18 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران: 10 پلەی سیلیزی سلێمانی: 20 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 21 پلەی سیلیزی دهۆک: 21 پلەی سیلیزی زاخۆ: 21 پلەی سیلیزی هەڵەبجە: 22 پلەی سیلیزی گەرمیان: 24 پلەی سیلیزی

09-04-2026

نوێنەرێکی پارتی: تا ئێستا ڕێککەوتن لەسەر کاندیدی سەرۆک کۆمار نەکراوە و دانوستاندنەکان وەستاون

دانەر عەبدولغەفار، پەرلەمانتاری فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕایگەیاند کە تا ئەم ساتە هیچ ڕێککەوتنێک لە نێوان پارتی و یەکێتی لەسەر کاندیدی سەرۆک کۆمار نییە و جەختی لە پێویستیی یەکدەنگیی لایەنەکان کردەوە.

دانەر عەبدولغەفار به ئاژانسی هەواڵی عێراقی راگەیاند: “تا ئێستا هیچ ڕێککەوتنێک لە نێوان پارتی و یەکێتی نییە و دانوستاندنەکان بەهۆی بارودۆخی جەنگەوە وەستابوون.” ئاماژەی بەوەش کرد کە کۆتاییهاتنی شەڕ و ڕاگەیاندنی ئاگرەبەست، دەرفەتێکی نوێ دەڕەخسێنێت بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان و ڕێککەوتن لەسەر کاندیدی هەردوو پۆستی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران.

دانەر عەبدولغەفار ڕوونیکردەوە کە تەنها پۆستی سەرۆک کۆمار جێگەی ناکۆکی نییە، بەڵکو لایەنەکان لەسەر پۆستی سەرۆک وەزیرانیش نەگەیشتوونەتە ڕێککەوتن. ناوبراو داوای لە هەموو لایەنە سیاسییەکان کرد کە پەلە بکەن لە یەکلاییکردنەوەی ئەم دوو پۆستە بۆ ئەوەی حکومەتێکی بەهێز پێکبهێنرێت کە بتوانێت ڕووبەڕووی قەیرانەکان ببێتەوە. داواکاری بۆ کاندیدی هاوبەش سەبارەت بە هەڵوێستی پارتی، ئەو پەرلەمانتارە گوتی: “ئێمە لە پارتی دیموکراتی کوردستان لە سەرەتاوە ڕوون بووین و داوامان کردووە لایەنە کوردستانییەکان لەسەر یەک کاندید ڕێکبکەون، چونکە ئەو پۆستە نوێنەرایەتی کورد دەکات نەک تەنها حزبێک.”

وەزارەتی دارایی : ‎تەمویلی مووچەی مانگی ئازار خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی.

ڕۆژی پێنج شەممە ( ٩ ی نیسانی ٢٠٢٦) بڕی ( ٩٥٧،١٢٢،٠٠٠،٠٠٠ ) نۆ سەد و پەنجاو حەوت ملیارو سەدو بیست و دوو ملیۆن دینار وەک شایستەی مووچەی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بۆ مانگی ئازار خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستان لەلقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق.

بەهۆی ئەوەی پارەکە لە کۆتایی دەوامی فەرمی بانکی ناوەندی عێراق داخڵی سەر هەژماری بانکی وەزارەتمان بووە، وەرگرتنی پارە لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق دەکەوێتە ڕۆژی یەک شەممەو ڕاستەوخۆ هەمان ڕۆژ دوای وەرگرتنی پارەکە دەست بەدابەشکردنی مووچە دەکرێت.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری.

٩ ی نیسانی ٢٠٢٦.

سەرۆکی حکومەت پێشوازی لە فەرماندەی گشتیی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عێراق و سووریا دەکات

ئەمڕۆ پينجشەممە 4/9، مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ، پێشوازی لە جەنەڕاڵ کێڤن لامبرت فەرماندەی گشتیی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عێراق و سووریا کرد. لە دیدارەکەدا دۆخی گشتیی هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە و هەوڵەکانی ڕووبەڕووبوونەوەی هێرش و مەترسییەکان بۆ سەر کوردستان و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستانی داعش تاوتوێ کرا. سەرۆکی حکومەت ، سوپاس و پێزانینی هەرێمی کوردستانی بۆ پشتیوانیی و هاریکاری هێزەکانی هاوپەیمانان دووپات کردەوە . فەرماندەی گشتیی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عێراق و سووریا ، جەختی لە بەردەوامبوونی پشتیوانیی بۆ پێشمەرگە و هەرێمی کوردستان لە پێناو پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی و ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان کردەوە.

یاسا لەژێر پێڵاوی حیزبدا

ريبوار ياسين فتاح

دۆسیەی ڕۆژنامەنووس شێروان شێروانی گەورەترین و ڕوونترین بەڵگەیە لەسەر ئەوەی کە لە هەرێمی کوردستان (بە دیاریکراویش لە زۆنی زەرد)، دەزگای دادوەری تەنها ئامرازێکە بەدەست دەزگا ئەمنییەکان و پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بۆ تەسفیەکردنی ڕەخنەگران. لەبری ئەوەی یاسا پارێزەری مافی هاووڵاتییان بێت، بووەتە چەکێک بۆ سەرکوتکردنی ئازادیی ڕادەربڕین و تۆڵەسەندنەوەی سیاسی. چیرۆکی شێروانی نیشانی دەدات کاتێک دەسەڵاتێک شکست دەهێنێت لە بێدەنگکردنی قەڵەمێک بە پارە و هەڕەشە، پەنا دەباتە بەر سیناریۆی دروستکراو و دادگایەکی “پێشوەختە بڕیاردراو” بۆ ئەوەی بۆ هەمیشە لە زینداندا بیهێڵێتەوە.
سەرەتای ئەم شانۆگەرییە لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٠ دەستی پێکرد، کاتێک شێروانی و چەند چالاکوانێکی تری بادینان (کە کاریان لەسەر ئاشکراکردنی گەندەڵی دەکرد) دەستگیرکران و لە شوباتی ٢٠٢١دا بە تۆمەتی هەڵبەستراوی “تێکدانی ئاسایشی نەتەوەیی” سزای ٦ ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێنرا. ئەم دادگاییکردنە پڕ بوو لە پێشێلکاری، لەوانە بەکارهێنانی دانپێدانانی ژێر ئەشکەنجە و ڕێگریکردن لە پارێزەران. دوای ئەوەی بە بڕیارێکی سەرۆکایەتی ماوەی سزاکەی کەمکرایەوە و بڕیار بوو لە ئەیلوولی ٢٠٢٣ ئازاد بکرێت، دەسەڵات سیناریۆیەکی نوێی بۆ دروست کرد؛ لە تەممووزی ٢٠٢٣دا، بە تۆمەتی “ساختەکردنی پەنجەمۆری هاوڕێکەی (گوهدار زێباری)” بۆ داواکارییەکی ئازادکردنی مەرجدار، ٤ ساڵی تری بەسەردا سەپێندرا، سەرەڕای ئەوەی گوهدار خۆی ڕایگەیاندبوو کە ڕەزامەندیی پێشوەختەی دابوو. ئەمە سەلماندی کە دادگا تەنها بیانوو دەهێنێتەوە بۆ مانەوەی لە زیندان.
سیناریۆکان بەمەش کۆتاییان نەهات؛ لە مانگی ئابی ٢٠٢٥، تەنها چەند هەفتەیەک پێش ئەوەی شێروانی لە سزای دووەمی ئازاد بکرێت (کە بڕیار بوو لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ بێت)، دادگای کەتنی بنەسڵاوە بەپێی ماددەی ٢٢٩ی یاسای سزادانی عێراقی، سزای ٤ ساڵ و ٥ مانگی تری بەسەردا سەپاند، ئەمجارەیان بە تۆمەتی بێبنەمای “هەڕەشەکردن لە ئەفسەرێکی زیندان”. (ڕێکخراوی CPT و لێژنەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسان CPJ دووپاتیان کردەوە کە ئەم دادگاییکردنە تەنها پشت بەستبوو بە شایەتیی خودی ئەفسەرەکە و پاسەوانەکان، و ژینگەی دادگاکە بە تەواوی سەربازی کرابوو بۆ تۆقاندنی پارێزەران و بنەماڵەکەی ). پارێزەرەکەی ئاشکرای کرد کە پێشتر هێزە ئەمنییەکان داوایان لە شێروانی کردووە کە لە بەرامبەر ئازادکردنیدا واز لە ڕەخنەگرتن بهێنێت، بەڵام کاتێک ڕەتی کردووەتەوە، ئەم سیناریۆ و سزایە “پێشوەختەیە”ی بۆ دەرکراوە.
مانەوەی شێروان شێروانی لە زیندان بەم شێوازە نایاسایی و مافیاییە، تەنها سزادانی کەسێک نییە، بەڵکو پەیامێکی تۆقێنەرە بۆ تەواوی کۆمەڵگەی کوردی کە “هەرکەسێک بڵێت نەخێر، یاسای بۆ دروست دەکەین تا بیڕزێنین”. ئەی ئەو گەلەی کە دەسەڵات یاسای کردووەتە قامچییەک بەسەر پشتتانەوە؛ بێدەنگبوون لە بەرامبەر زیندانیکردنی شێروانی، بە مانای قبوڵکردنی زیندانیکردنی ئازادیی خۆتان دێت. دادگایەک کە نەتوانێت سەربەخۆ بێت و بڕیارەکانی لە ژووری تاریکیی دەزگا ئەمنییەکانەوە بۆ بنووسرێت، شایەنی ئەوە نییە ڕێزی لێ بگیرێت. کاتی ئەوە هاتووە کۆتایی بەو دەسەڵاتە بهێنرێت کە بۆ شاردنەوەی تاوانەکانی، یاسا دەکاتە ژێر پێڵاوەکانییەوە!

دەسەڵاتێک کە هەموو شتێک حوکم دەکات جگە لە واقیع

تەحسین حوسێن موستەفا

دەرکەوتنی دەسەڵات لەسەر شاشەکان و هەیمەنەی چەکدارەکان لەسەر شەقامەکان، هەرگیز مانای ئەوە نییە کە وڵاتێک بەڕێوە دەچێت، بەڵکو تەنها مانای ئەوەیە کە کۆمەڵگەیەک بە دیل گیراوە! لە هەرێمی کوردستاندا، دوو حیزبە دەسەڵاتدارەکە (پارتی و یەکێتی) گەیشتوونەتە لوتکەی قۆرخکاری؛ ئەوان دەستیان بەسەر هەموو شتێکدا گرتووە، لە خاڵە سنوورییەکانەوە بگرە تا دەگاتە دادگاکان، زانکۆکان، بازاڕ، و تەنانەت ئاسمانی وڵاتەکەش. بەڵام کارەساتەکە لێرەدایە: ئەم کۆنترۆڵە ڕەهایە بۆ یەک چرکەش نەبووەتە هۆی باشترکردنی ژیانی ئەو هاووڵاتییەی کە لە نۆرەی مووچەدا دەبورێتەوە، یان ئەو گەنجەی کە لە بێئومێدیدا خۆی دەداتە دەست شەپۆلەکانی دەریای ئیجە. ئەوان خاوەنی هەموو شتێکن، بەڵام توانای بەڕێوەبردنی هیچ شتێکیان نییە

(وەک چۆن فەیلەسوفی یۆنانی، ئەرستۆ دەڵێت: “ئەو دەوڵەتەی کە تەنها بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی دەسەڵاتداران کار دەکات، دەوڵەت نییە، بەڵکو گەورەترین ڕێکخراوی چەتەگەرییە لە مێژوودا.”) ئەمڕۆش لە کوردستان، ئێمە لەبەردەم حکومەتێکدا نین کە خەمی خزمەتگوزاریی هەبێت، بەڵکو لەبەردەم دوو کارتێلی سیاسیداین کە تەواوی دامەزراوەکانیان کردووەتە ئامرازێک بۆ هەڵمژینی سامانی نەتەوەیەک. کاتێک نیوەی کۆمەڵگە لە چاوەڕوانیی گەڕانەوەی کارەبادا دەسوتێت و ئاوی خواردنەوەی نییە، بەرپرسە فەنتەڵۆسەکان لە کۆشکەکانیانەوە باسی “گەشەی ئابووری” و “کوردستانێکی بەهێز” دەکەن. ئەمە حوکمڕانی نییە، ئەمە پچڕانی تەواوەتیی دەسەڵاتە لەو واقیعە تاڵەی کە میللەت تێیدا دەناڵێنێت؛ ئەوان لە جیهانێکی خەیاڵی و دروستکراودا دەژین کە بە پارەی دزراوی نەوت ڕازێنراوەتەوە.

بۆ شاردنەوەی ئەم شکستە گەورەیە، دەسەڵاتداران پەنایان بردۆتە بەر تاکە چەکێک کە هەیانە: ترس! (وەک چۆن مارتن لوتەر کینگ جونیۆر دەڵێت: “گەورەترین کارەساتی ئەم سەردەمە، دەنگی بەرزی خراپەکاران نییە، بەڵکو بێدەنگیی ترسناکی مرۆڤە باشەکانە.”) کاتێک مامۆستایەک داوای مافی خۆی دەکات یان ڕۆژنامەنووسێک باسی گەندەڵی دەکات، یەکسەر بە زەبری هێزی ئەمنی و دادگا حیزبییەکان وەک “تێکدەری ئاسایشی نەتەوەیی” مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. ئەم پڵنگە کاغەزییانە وایانزانیوە بە زیندانیکردنی دەنگی ناڕازی دەتوانن واقیعی بێمووچەیی و هەژاری بسڕنەوە، بێئاگا لەوەی کە برسیەتی بە زیندان چارەسەر ناکرێت و زەبری هێزیش ناتوانێت شەرعییەت بۆ سیستەمێکی ڕزیو بگەڕێنێتەوە.

سەرکردەی شاشەکان و ترسنۆکەکانی واقیع!

هاوڕێ فاتیح محمد

بانگەشەکردنی پاڵەوانێتی لە کاتی ئاشتیدا و خۆشاردنەوە لە کاتی جەنگدا، پیشەی هەمیشەیی سەرکردە کارتۆنییەکانی ئێمەیە! لە کاتێکدا میلیشیاکانی حەشدی شەعبی و “مقاوەمەی ئیسلامی” بە سەدان درۆن و مووشەک ئاسمانی کوردستانیان کردووەتە دۆزەخ و خەڵکی سڤیل دەکوژن (وەک شەهیدکردنی ئەو دوو هاوسەرە، موسا و مژدە، لە ناو ماڵەکەی خۆیاندا لە هەولێر) ، یەکێتی و پارتی وەک نەعامە سەریان کردووەتە ژێر قورەکە و ناوێرن تەنانەت ناوی بکوژەکانیش بهێنن! مەسرور بارزانی، کە ڕۆژانە بە مۆنتاژ و کامێرای پێشکەوتوو خۆی وەک “پارێزەر و سوارچاکی کوردستان” نیشان دەدات، کاتێک درۆنەکان دەگەنە سەر ئاسمانی پایتەختەکەی، تەنها دەتوانێت بچێتە سەر شاشەکان و بپاڕێتەوە لە بەغدا کە “ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات و هێرشەکان ڕابگرێت” ! ئایا پاڵەوانێتی ئەوەیە کە میللەتەکەت پارچە پارچە بکرێت و تۆش تەنها سکاڵا لای بکوژەکان خۆیان بکەیت؟
گەورەترین خیانەت ئەوە نییە دوژمن پەلامارت بدات، بەڵکو ئەوەیە سەرکردەکەت چەکی هەبێت بەڵام تەنها بۆ سەرکوتکردنی خۆت بەکاری بهێنێت نەک دوژمن! پارتی و یەکێتی خاوەنی زیاتر لە سەدان هەزار پێشمەرگە و دەزگای ئەمنیی زەبەلاح و چەکی پێشکەوتوون، کەچی ئەم هێزە تەنها بۆ لێدانی ڕۆژنامەنووسان، گرتنی گەنجانی ناڕازی، و پاراستنی کۆمپانیا حیزبییەکان و کۆشکەکانی سەری ڕەش و قەڵاچوالان بەکاردەهێنرێت. کاتێک حەشد لە مەخموور و دەشتی نەینەواوە مووشەک دەگرێتە هەولێر ، مەسرور بارزانی و قوباد تاڵەبانی لەبری وەڵامدانەوەی سەربازی یان پاراستنی ئاسمانی وڵات، خەریکی دەرهێنانی بەیاننامەی “ئیدانەکردنن” و پاساو دەهێننەوە کە گوایە “ئەمە کاری تێکدەرانە”. ئەوان لە بەردەم گەنجێکی بێچەکدا شێرن، بەڵام لە بەردەم میلیشیایەکدا کە مووچەکەیان لە بەغداوە بۆ دەنێرێت، ڕێک وەک ئاژەڵێکی ترسنۆک خۆیان حەشار دەدەن!
دروستکردنی وەهمی پاڵەوانێتی لەسەر لاشەی قوربانییەکان، ڕیسواترین جۆری حوکمڕانییە. (وەک چۆن فەیلەسوفی یۆنانی، پلاتۆ زۆر بەوردی دەڵێت: “ئەو سەرکردەیەی کە لە کاتی جەنگدا تەنها قسە دەکات و بەرگری ناکات، لە ڕاستیدا سەرکردە نییە، بەڵکو بازرگانێکە کە دەیەوێت بە کەمترین زیان بۆ سەروەتەکەی، کۆتایی بە شەڕەکە بهێنێت.”) ئەمڕۆ سەرکردایەتیی کورد ڕێک ئەم بازرگانانەن؛ مەسعود بارزانی و مەسرور بارزانی دەڵێن “ئیرادەی گەل ناشکێت و هێرشەکان نابامەردانەن” ، بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: ئەی ئیرادەی حکومەت و هێزە ئەمنییەکان بۆ شکاوە؟ بۆچی ئیرادەی گەل دەبێت قەڵغان بێت بۆ مووشەک، بەڵام ئیرادەی ئێوە تەنها خۆشاردنەوە بێت؟ ئەوان بوێری ئەوەیان نییە ڕووبەڕووی حەشد ببنەوە، چونکە دەزانن هەر گوللەیەک بتەقێنن، بەغدا بەشە بودجە و داهاتی کۆمپانیاکانیان دەبڕێت.
بێدەنگی لە ئاست سەرکردەیەک کە تەنها لە کاتی ئاشتیدا پڵنگە و لە کاتی جەنگدا کەروێشک، گەورەترین سوکایەتییە بە کەرامەتی مرۆڤ! ئەی ئەو گەلەی کە خوێنی منداڵەکانتان بووەتە باجی ترسنۆکیی ئەم دەسەڵاتە، ئیتر باوەڕ بە سیناریۆی “پاڵەوانی شاشەکان” مەکەن. هاوار بکەن بە ڕووی ئەو مافیایانەدا کە چەکیان هەیە بەڵام تەنها بۆ پاراستنی سامانی خۆیانە، نەک پاراستنی سەقفی ماڵەکانتان. ئەو مێزە بڕووخێنن کە تەنها بۆ خۆبەدەستەوەدان و فرۆشتنی سەروەریی ئەم نیشتمانە دروست بووە. دەسەڵاتێک کە نەتوانێت یەک درۆن لە ئاسمانی شارەکەی بخاتە خوارەوە، بەڵام ئازا بێت لە بڕینی مووچە و شکاندنی کەرامەتی خەڵکەکەی، تەنها شایەنی ئەوەیە لەسەر شەقامەکان ڕاماڵرێت و فڕێ بدرێتە ناو زبڵدانی مێژووەوە!

نەخۆشخانە ئەهلییەکان ئەو شوێنانەی تێیدا پارە لە ژیان پیرۆزترە “

بەرهەم خالید حەمە

لە وڵاتێکدا کە تەندروستی دەبێتە بازرگانی، ئیتر نابێت چاوەڕێی کەرامەتی مرۆڤ بکەین، ئەمڕۆ لە کوردستان نەخۆشخانە ئەهلییەکان وەک قارچک لە هەموو سووچێک سەریان هەڵداوە بەڵام کارەساتەکە لەوەدایە کە لەبری ئەوەی بنکەی ڕزگارکردنی ژیان بن بوونەتە کۆمپانیاکانی وەرگرتنی ‘پارە’ بە مەرجی مانەوە.

ئایا ئەمە سەیر نیە؟ زۆربەی بەرپرسان و دەسەڵاتداران خاوەنی نەخۆشخانەیەکی ئەهلیی گەورەن لە کاتێکدا نەخۆشخانە حکومییەکان بە شێوەیەکی بەرچاو لاواز کراون ئەمە تەنها ڕووداوێکی ئاسایی نییە بەڵکو دیارە شێوەیەک لە سیاسەتی پەکخستنی کەرتی گشتییە بۆ ئەوەی هاوڵاتیی هەژار ناچار بێت قەرز بکات و ڕوو بکاتە ئەم دامەزراوانە.

لە ئەم نێوەندەدا ‘یەکێتی و پارتی’ وەک دوو هێزی سەرەکیی دەسەڵات ڕۆڵێکی گرنگیان هەبووە لە درووستبوونی سیاسەتی دابەشکردنی دەسەڵات و بەڕێوەبردنی دامەزراوەکان بە شێوەیەکی حیزبی وایکردووە کە کەرتی تەندروستیی گشتی لاواز ببێت و بەردەوام لە پشتگیریی سیستەمی تایبەتی کەمبکات، ئەم شێوازەی بەڕێوەبردنەش بۆتە هۆی ئەوەی زۆر لە بەرژەوەندییەکان بگوازنەوە بۆ کەرتی ئەهلی لە کاتێکدا هاوڵاتیی ئاسایی بێ پشتگیریی پێویست دەمێنێتەوە.

لە ئەم سیستەمەدان ئەگەر پارەت نەبێت یان دەبێت لە نۆرەیەکی درێژدا چاوەڕوان بیت یان بە ئازارەوە بگەڕێیتەوە ماڵەوە لە نەخۆشخانەی ئەهلی زۆرجار پێش ئەوەی بپرسن چیتە؟، دەپرسن چەند دەتوانیت بدەیت ئەمە ڕوونکردنەوەیەکی توندە لە بێویژدانییەکی مۆدێرن کە تێیدا هەندێک دکتۆر بوونەتە ژمێریار و نەخۆشەکانیش بوونەتە کڕیار.

کوردستانی ئەمڕۆ پێویستی بە بەهاکانی ئەخلاقی و پزیشکی هەیە نەک تەنها دیکۆری جوان و بریقەدار کاتێک دایەک بۆ نەشتەرگەریی منداڵەکەی دەبێت زێڕەکانی بفرۆشێت، یان گەنجێک بۆ چارەسەری باوکی قەرزی قورس بکات، ئەوە نیشانەیەکی ڕوونە کە کێشەکە قووڵترە لە خزمەتگوزارییەکان کێشەیەکی ئەخلاقی و سیستەمییە.

لێرە دەبێت بە ڕوونی دەمەوێت بڵێم کاتێک دەسەڵات ناتوانێت تەندروستیی گشتی بپارێزێت ئیتر باس لە کام دەستکەوت و گەشەپێدان دەکرێت ئەگەر ئەم دۆخە بەردەوام بێت، نەخۆشخانە ئەهلییەکان دەبنە بارێکی قورس لەسەر ژیانی خەڵک نەک سەرچاوەی ڕزگارکردنیان.

لە ئەم نێوەندەدا ناتوانرێت چاو لە ڕۆڵی یەکێتی و پارتی بپۆشرێت چونکە ئەم دوو هێزەی دەسەڵات هۆکاری سەرەکیی ئەم دۆخەن.

کوردستان لەژێر سێبەری دەسەڵاتی بنەماڵەیی و حیزبیدا…

ساڵح ڕەسوڵ ڕەشید

لە ماوەی چەندین ساڵدا، هەرێمی کوردستان لەژێر حوکمڕانی دوو بنەماڵەی سەرەکیدا بووە( پارتی  و یەکێتی)  ئەم دوو بنەماڵەییە بە شێوەیەکی سەرەکی دەسەڵاتی سیاسی، ئابووری و ئەمنییان لە دەستدایە و بەڕێوەبردنی هەرێم لە چوارچێوەی سیستەمێکی بنەماڵەیی و حیزبیدا ئەنجام دەدرێت. ئەم شێوازەی حوکمڕانییە بووەتە هۆی چەندین کێشە و ئاستەنگ کە کاریگەرییەکی نەرێنیان لەسەر ژیانی هاووڵاتییان و گەشەپێدانی هەرێم هەبووە.هەرێمی کوردستان لە نێوان هەولێر و دهۆک (لەژێر کۆنترۆڵی پارتی) و سلێمانی و ھەڵەبجە (لەژێر کۆنترۆڵی یەکێتی) دابەش بووە. ئەم دابەشبوونە بووەتە هۆی دروستبوونی دوو سیستەمی جیاواز، دوو ئیدارە و دوو هێزی ئەمنی. ئەم ناکۆکی و دووڕەگییە کاریگەرییەکی زۆر نەرێنی لەسەر یەکڕیزیی خەڵک و سەقامگیریی ئابووری و سیاسی هەیە  وەک بەربەستێک وایە لەبەردەم پێشکەوتن.لە ژێر سایەی ئەم  سیستەمەدا، ئازادی ڕادەربڕین، میدیا و خۆپیشاندان زۆرجار سنووردار کراون. میدیاکان زۆربەیان لە لایەن هەردوو حیزبەوە کۆنترۆڵ دەکرێن و ڕەخنەگرتن لەم سیستەمە یان بنەماڵە دەسەڵاتدارەکان تووشی هەڕەشە و سزاکردن دەبێتەوە.وە  لاوازبوونی یاسا: سیستەمی دادوەری سەربەخۆ نییە و زۆرجار کاریگەریی سیاسی لەسەرە، کەسانی بەهێز لە یاسا بەرپرس نابن.وە 
ئەم سیستەمە بووەتە هۆی تێکەڵبوونی دەوڵەت و حیزب. بۆ چارەسەرکردنیشی  پێویستە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی بکرێت بۆ سیستەمێکی دادپەروەر و شەفاف.

خاک فرۆشی لەژێر پەردەی سەرۆکایەتیدا

جواد عبدولرەحمان محمود

کاتێک باس لە سەرۆکایەتی لە کوردستان دەکەین، بەرەوڕووی وێنەیەکی تاڵ دەبینەوە؛ وێنەیەک کە تێیدا جیاوازییەکی زۆر هەیە لە نێوان ڕێبەرایەتیکردن و بازرگانیکردن بە خاکەوە. ئەوەی جێگەی داخی قووڵە، بەکارهێنانی پیرۆزییەکانی وەک شەهیدە بۆ مەرامی سیاسی و حزبی. چ شکۆ و حورمەتێک لەوەدا دەمێنێتەوە کە خوێنی گەشی پێشمەرگە بکرێتە کاڵایەک و بەوپەڕی بێباکییەوە باس لەوە بکرێت کە وڵاتێکی وەک ئێران قەرەبووی ئەو شەهیدانە دەکاتەوە؟ خوێنی مرۆڤی کورد بە هیچ قەرەبوویەکی دەرەکی ناشۆرێتەوە، جگە لە سەروەری و پاراستنی کەرامەتی نیشتمانی.

لە سەدەی بیست و یەکەمداین و هێشتا کوردستان وەک خاکێکی بێخاوەن دەردەکەوێت. ئەمە ئەنجامی ئەو سیاسەتە چەواشەکارانەیەیە کە تەنها بۆ خۆڵکردنە چاوی خەڵک بەکاردێن. لە کاتێکدا دەسەڵاتداران باس لە قەرەبووی دەرەکی دەکەن، خۆیان وەک گورگ کەوتوونەتە گیان و مافی ئەم خەڵکە و خەریکی تاڵانکردنی قووتی ڕۆژانەیانن. پرسیارەکە لێرەدا ئەوەیە: تا کەی دزینی مووچەی پێشمەرگە، مامۆستا و فەرمانبەر بەردەوام دەبێت؟ تا کەی سامانی نەوت و غازی ئەم نیشتمانە لەبری ئەوەی ببێتە هەوێنی ئاوەدانی، دەبێتە سووتەمەنی بۆ گیرفانی چەند کەسێکی خاکفرۆش؟

جێگەی شەرمەزارییە لە وڵاتێکدا بژین کە ژێرخانەکەی هەمووی سەروەت و سووتەمەنی بێت، کەچی تاکی کورد بەدەست هەژاری، بێکاری و بێدادییەوە بناڵێنێت. لە کاتێکدا وڵاتانی دراوسێ بەهۆی بێهەڵوێستی و پاشکۆیەتی سەرۆکەکانمانەوە دەستیان وەرداوەتە ناو وردەکاریی ژیانی ئێمە، گەنجی ئەم وڵاتە تەنها خەمی دۆزینەوەی بژێوی و قووتی ڕۆژانەیەتی. ئەم واقیعە پێمان دەڵێت کە کێشەی سەرەکی ئێمە نەبوونی دەرامەت نییە، بەڵکو هەبوونی دەسەڵاتێکی بێوەفایە کە بەرژەوەندییە تایبەتەکانی خۆی خستووەتە پێش شکۆی نیشتمان و ژیانی هاووڵاتییان.