راگەیندراوێک لە وەزارەتی دارایی و ئابووری

وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاند ، لیستی مووچەی مانگی نیسان و ڕاپۆرتی تەرازوی پێداچوونەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت .

ئەمەش دەقی راگەیندراوەکەیە

ئێوارەی ڕۆژی سێ شەممە ( ٢١ ی نیسانی ٢٠٢٦) لیستی مووچەی مانگی نیسانی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان و ڕاپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی ئازار لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت و سبەی چوار شەممە ڕادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ دەکرێت.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری. ٢١ ی نیسانی ٢٠٢٦

لیستی مووچەی مانگی نیسان و ڕاپۆرتی تەرازوی پێداچوونەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت .

ئێوارەی ڕۆژی سێ شەممە ( ٢١ ی نیسانی ٢٠٢٦) لیستی مووچەی مانگی نیسانی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان و ڕاپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی ئازار لەلایەن تیمی تەکنیکی وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمی کوردستانەوە ڕەوانەی بەغداد دەکرێت و سبەی چوار شەممە ڕادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ دەکرێت.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری. ٢١ ی نیسانی ٢٠٢٦

وەزارەتی نەوت: هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی هێڵی کەرکووک – فیشخابوور نزیکە

وەزارەتی نەوتی عێراق، ئەمڕۆ ڕایگەیاند کە کاتی دەستپێکردنەوەی پرۆسەی هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی هێڵی (کەرکووک – فیشخابوور – تورکیا) نزیکبووەتەوە، ئاماژەی بەوەش کرد کە توانای گشتیی ئەم هێڵە دەگاتە ملیۆنێک و 600 هەزار بەرمیل. ساحیب بزوون، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عێراق ڕایگەیاند: “پرۆسەی هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی تەنکەرەوە بۆ سووریا تا دەگاتە بەندەری بانیاس بەردەوامە.” هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد کە “لە ئایندەیەکی نزیکدا هێڵی کەرکووک – فیشخابوور – تورکیا دەخرێتە خزمەتەوە و لە سەرەتادا ڕێگە بە ڕژانی بڕێکی دیاریکراو دەدرێت.” ئەوەشی خستە ڕوو کە “ئەم هێڵە توانای گواستنەوەی ملیۆنێک و 600 هەزار بەرمیلی هەیە، و دوای تەواوکردنی پشکنینی هایدرۆستاتیکی (Hydrostatic test) دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە.”

نرخی زێڕ بەرز بووەوە و نەوت پاشەکشەی کرد

دوای درێژکردنەوەی ئاگربەستی نێوان ئەمه‌ریکا و ئێران لەلایەن دۆناڵد ترامپەوە، نرخی زێڕ بەرز بووەوە، لەبەرامبەردا نەوت پاشەکشەی کرد و نرخی دابەزی.

ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦، دوای درێژکردنەوەی ئاگربەست لەلایەن دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمه‌ریکا، نرخی نەوت دابەزی و لەبەرامبەردا نرخی زێڕ بەرز بووەوە، ئەوەش بووە هۆی کەمبوونەوەی هەڵاوسان.

ئاژانسی (رۆیتەرز) بڵاوی كردووەتەوە، نرخی زێڕ لە مامەڵەی خێرادا بە بڕی 0.9% بەرز بووەوە، بەمەش نرخەكەی بۆ هەر ئۆنسەیەك گەیشتە 4755.11 دۆلار، لەكاتێكدا دوێنێ سێشەممە نزمترین ئاستی تۆمار كرد هەر لە 13ی مانگەوە تا دوێنێ.

لە پێشهاتێكی سیاسیی نوێی كاریگەر بەسەر بازاڕەوە، سەرۆكی ئەمه‌ریكا بڕیاری دا بە درێژكردنەوەی ئاگربەست تا كاتێكی نادیار لەگەڵ ئێران، ئەوەش بە ئامانجی پێدانی دەرفەتی زیاتر بە دانوستان و گفتوگۆی ئاشتیی نێوان هەردوو لا، كاتێ بەر لە چەند كاتژمێرێك لە كۆتاییهاتنی وادەی ئاگربەست بڕیارەكەی راگەیاند، بەبێ جەختكردنەوەیەكی روون و ئاشكرا لەلایەن ئێران و ئیسرائیل سەبارەت بە رەزامەندیدانیان بۆ درێژكردنەوەی ئاگربەستەكە.

توێژەران رایدەگەیەنن ئەم درێژكردنەوەی ئاگربەستە گرژییەكان خاو دەكاتەوە. لای خۆیەوە ئیدوارد میر، لە دامەزراوەی ماریكس ئاماژەی بۆ ئەوە كرد، بازاڕەكان دۆخێكی نیمچە سەقامگیریان بەخۆوە دیت، ئەوەش لە دەرەنجامی پاشەكشەی ئەگەری هەڵچوون و پێكدادانەكان، هۆشدارییشی دا لەوەی شەڕ دەست پێبكاتەوە، ئەوا نرخی دۆلار و نەوت و سوو بەرز دەبنەوە، ئەمەش بێگومان فشار دەكەنە سەر نرخی زێڕ.

لە بازاڕەكانی وزەشدا، نەوت پاشەكشەی كردووە، لەكاتێكدا پشكەكان بەرز بوونەتەوە و نرخی دۆلار دابەزیوە، ئەمەش هۆكار بووە بۆ جووڵە لە كانزا گرانبەهان.

ئاژانسەكە تیشكی خستووەتە سەر ئەوەی كە نەوت هۆكارێكی كاریگەرە بۆ سەر هەڵاوسان بەهۆی تێچووی گواستنەوە و بەرهەمهێنان.

لای خۆیەوە بانكی (ستاندارد چارتەرد) ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە، ئەو جووڵەیەی ئێستای زێڕ پەیوەستە بە پێشكەوتنەكانی ئاگربەست و پێداویستییەكانی سیولە لە بازاڕەكان.

هەر لەو چوارچێوەیەدا، كیفن وارش، بەربژێری سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی یەدەگی فیدڕاڵیی ئەمریكا دەڵێت، هیچ پابەندبوونێكی پێشكەش بە سەرۆك ترامپ نەكردووە سەبارەت بە دابەزینی سوو. جەختیشی لەسەر سەربەخۆیی بڕیارەكانی بانكی ناوەندی كردووەتەوە.

سەبارەت بۆ گۆڕانكاریی لە كانزاكانی دیكە، نرخی زیو بە بڕی 1.5% بەرز بووەتەوە و گەیشتووەتە 77.84 دۆلار بۆ هەر ئۆنسێك. پلاتین بە رێژەی 1.5% و هەر ئۆنسەی گەیشتووەتە 2067.25 دۆلار، لەكاتێكدا بلادیۆم بە رێژەی 1.8% بەرز بووەتەوە و نرخی گەیشتووەتە 1560.31 دۆلار.

وەزارەتی نەوتی عێراق پلانی نوێ بۆ هەناردەکردنی نەوت دادەڕێژێت

وەزارەتی نەوتی عێراق، ئەمڕۆ داڕشتنی پلانی جێگرەوەی بۆ دەستەبەرکردنی هەناردەی نەوت ڕاگەیاند؛ هاوکات جەختی کردەوە کە لێکتێگەیشتنی بەردەوام هەیە بۆ دوورخستنەوەی عێراق لە شوێنەوارەکانی گەمارۆدانی گەرووی هورمز. سائیب بەزوون، وتەبێژی وەزارەتی نەوت ڕایگەیاند: “سیاسەتی وەزارەت بریتییە لە لەدەستنەدانی هیچ دەرفەتێک بۆ هەناردەکردنی نەوت،” ئاماژەی بەوەش کرد کە “وەزارەت لە لێکتێگەیشتندایە بۆ کردنەوە و چالاککردنی ئەو دەروازە و ڕێڕەوانەی لەبەردەستدان.” ئەوەشی خستە ڕوو کە “وەزارەت بەردەوامە لە چالاککردنی دەروازە لاوەکییەکان، لەوانە هێڵی جیهان و هێڵی نیشتمانی کە توانای گواستنەوەی ملیۆنێک و 600 هەزار بەرمیلی هەیە،” ڕوونیشیکردەوە کە “لە ئێستادا نەوتی ڕەش لە ڕێگەی (بانیاس)ی سووریاوە هەناردە دەکرێت، جگە لە هەبوونی لێکتێگەیشتن بۆ گەڕانەوەی هێڵی سعوودیە کە لە ساڵی 1991ـەوە وازی لێ هێنراوە.” بەزوون جەختی کردەوە لەسەر “بوونی لێکتێگەیشتن لەگەڵ هەردوو لایەنی ئەمریکی و ئێرانی بۆ خۆلادان لەو گەمارۆیەی خراوەتە سەر گەرووی هورمز، هەروەها لەگەڵ سەرجەم لایەنەکان بۆ گەرەنتییکردنی هەناردەکردن،” ئاماژەی بەوەش کرد کە “وەزارەت دەستبەرداری هیچ هەوڵێک نابێت چونکە ئەمە پەیوەندی بە ئابووریی نیشتمانییەوە هەیە، بەوپێیەی دەوڵەتی عێراق لە ئابوورییەکەیدا بە ڕێژەی زیاتر لە 90% پشت بە هەناردەکردنی نەوت دەبەستێت.”

ڕاوێژکاری سوودانی: داهاتی مانگانەی تاک لە عێراق دەگاتە ١٣٢٠ دۆلار

مەزهەر محەممەد ساڵح، ڕاوێژکاری دارایی سەرۆک وەزیرانی عێراق، ڕایگەیاند کە پێشبینی دەکرێت تا ساڵی ٢٠٣٠، داهاتی ساڵانەی تاک لە عێراق بۆ نزیکەی ١٥ هەزار و ٨٥٠ دۆلار بەرز ببێتەوە، کە دەکاتە نزیکەی ١٣٢٠ دۆلار لە مانگێکدا.

بەپێی لێدوانێکی مەزهەر محەممەد ساڵح، دواین ڕاپۆرتی سندووقی نێودەوڵەتیی دراو (IMF) ئاماژە بە گەشەیەکی هیوابەخش دەکات بۆ ئابووریی عێراق. عێراق لە ئێستادا پلەی پێنجەمی عەرەبی گرتووە و کۆی بەرهەمی ناوخۆییەکەی گەیشتووەتە نزیکەی ٧٣٩ ملیار دۆلار (بەپێی پێوەری هاوسەنگیی هێزی کڕین). راشیگەیاند: پێشبینی دەکرێت گەشەی ڕاستەقینەی ئابووری بگاتە ٣.٦٪. بەشی تاک لە بەرهەمی ناوخۆیی دەگاتە ١٥,٨٥٠ دۆلار ساڵانە و ئاستی داهاتی مانگانەی هەر تاکێک دەبێتە ١,٣٢٠ دۆلار.

ڕاوێژکارەکەی سەرۆک وەزیران جەختی لەوە کردەوە کە بۆ گەیشتن بەم ئامانجانە و ڕکابەریکردن لە ناوچەکەدا، عێراق پێویستی بە چەند هەنگاوێکی سەرەکی هەیە: 1. دوورکەوتنەوە لە نەوت: هەمەجۆرکردنی ئابووری و پشتنەبەستنی تەنها بە داهاتی نەوت. 2. پڕۆژەی ڕێگەی گەشەپێدان: جێبەجێکردنی پڕۆژە ستراتیژییەکان و بەستنەوەی ئابووریی عێراق بە وڵاتانی دراوسێ و جیهان. 3. ژینگەی وەبەرهێنان: دابینکردنی سەقامگیریی سیاسی و دارایی بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنەری بیانی. 4. تەکنەلۆژیا و فێربوون: گرنگیدان بە فێربوونی دیجیتاڵی و داهێنان لە کەرتی کاردا.

تەیف سامی: زمانی کوردی لەناو سیستەمی گومرگی ئەسیکۆدا بەکاربهێنرێت

وەزیری دارایی سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی تەکنیکی کرد بۆ جێبەجێکردنی ئەو ڕێکەوتنەی بۆ سیستەمی گومرگی؟ ئەسیکۆدا لە هەرێمی کوردستان کراوە.

بەپێی ڕاگەیاندراوێکی ​وەزارەتی دارایی فیدڕاڵ، ئەمڕۆ8ی نیسان، وەزیری دارایی عێراق سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی فراوانی کرد بۆ گفتوگۆ لەسەر پڕۆژەی ڕێککەوتنی جێبەجێکردنی سیستەمی گومرگی ئەسیکۆدا لە هەرێمی کوردستان، ئەویش بە جێبەجێکردنی ڕێنماییەکانی ئەنجوومەنی وەزاری ئابووری لە کۆبوونەوەکەی 6ی نیسانی 2026.

لە کۆبونەوەکەدا بەڕێوەبەری گشتی دەستەی گشتی گومرگی فیداڵی و بەڕێوەبەری گشتی گومرگی هەرێمی کوردستان و یاریدەدەری و ڕاوێژکاری وەزیری ناوخۆی هەرێمی کوردستان و سەرۆکی بەشی تەکنەلۆجیای زانیاری و بەڕێوەبەری بەشی یاسایی دەستەی گشتیی گومرگیی فیدراڵی و هەروەها تیمی پسپۆڕانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی ئامادەبوون.

بەپێی ڕاگەیانراوەکە ​لە کۆبونەوەکەدا، وەزیری دارایی جەختی لەسەر پێویستی ڕەچاوکردنی یاساکان لە ناو سیستەمی ئەسیکۆدادا کرد و هەروەها جەختی لەسەر پێویستی دیاریکردنی هەموو پێچەوانەییە یاساییەکان لە نێوان هەردوو لایەنەکەدا کرد بۆ مەبەستی هەماهەنگییان و وەرگرتنی ڕەزامەندی فەرمی بۆیان.

ئەوەش خراوەتە ڕوو، بڕیاردراوە تیمی ئەسیکۆدا بۆ هەرێمی کوردستان پێکبێت بۆ ئەوەی بەشێک بێت لە تیمی نیشتمانی یەکگرتوو.

جەخت کرایەوە لەسەر تەواوکردنی هەموو پێداویستییەکانی سیستەمەکە لەلایەن کۆمپانیاکانی پەیوەندیدار لە هەرێمی کوردستان و دیاریکردنی دەسەڵات و بەرپرسیارێتییەکانی هەر لایەنێک بە وردی بۆ دڵنیابوون لە ڕێڕەوی کارەکە.

لە ناوەڕۆکی ڕاگەیاندراوەکە ئاماژە بەوە دراوە، تەییف سامی، وەزیری دارایی عێراق بڕیاریدا “زمانی کوردی لەنێو سیستمەکەدا هەبێ و لە کاتی جێبەجێکردنی راستەقینەدا لە فۆرمەکاندا پەسند بکرێ، هاوشێوەی زمانەکانی عەرەبی و ئینگلیزی بۆ دڵنیابوون لە ئاسانیی بەکارهێنان.”

وەک لە راگەیێندراوەکەدا هاتووە، رێککەوتنەکە دەستپێکردنی پڕۆگرامێکی راهێنانی گشتگیری لەخۆگرت کە تێیدا تیمی نیشتمانی راهێنان بەو کارمەندانە دەکات کە لەسەر سیستمەکە لە هەرێمی کوردستان کاردەکەن، بە شێوەیەک کە کارامەیی تەکنیکی بەرزبکاتەوە و پێوەرەکانی بەڕێوەبردنی گومرگی لە سەرجەم دەروازە سنوورییەکان یەکبخات.

راگەیندراوێک لە وەزارەتی دارایی و ئابووری

وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاند ، وەزارەتی دارایی عێراق بەشێک لە تەمویلی مووچەی مانگی ئازاری نەناردووە

هاوشێوەی مانگەکانی ڕابردوو لەگەڵ گەیشتنی تەمویلی موچەی مانگی ئازار، وەزارەتی داراییی حکومەتی فیدراڵ بڕی (٢١،٤٠٧،٥٩٥،٣٧٥) بیست و یەک ملیار و چوار سەد و حەوت ملیۆن و پێنج سەد و نەوەد و پێنج هەزار دیناری لە تەمویلی مووچەی مانگی ئازار نەناردووە، کە بریتییە لە شایستەی مووچەی مانگەکانی ڕابردووی خانەنشینانی شارستانی و سەربازی.

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دارایی و ئابووری ٩ی نیسانی ٢٠٢٦

‎حکوومەت داشکاندنێکی خستە واری جبەجێکردنەوە

وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، سەرەڕای داشکاندنی ڕێژەی 45%، بڕیارى داشکاندنێکی دیکەى کرێی خوێندن بە ڕێژەی 20% کەوتە وارى جێبەجێکردنەوە.

لە ڕاگەیاندراوێکی وەزارەتەکەدا هاتووە: “لەپێناو بەرژەوەندیی گشتی و بە لەبەرچاوگرتنی دۆخی دارایی هاوڵاتیان و خانەوادەی خوێندکاران و قوتابیان و ئەو دۆخەی کە ناوچەکە دوچاری هاتووە، دوای کۆبونەوەی نا ئاسایی ئەنجوومەنی وەزارەتی خوێندنی باڵا پێشنیاری داشکاندنی کرێی خوێندنی خستە ڕوو.”

ئاماژە بەوە دراوە بەپێى ئەو دەسەڵاتەى پێیان دراوە بڕیاردرا بە؛

1- داشکاندنی کرێی خوێندن بە ڕێژەی 20% سەرەڕای داشکاندنی پێشوو کە بریتییە لە ڕێژەی 45%، بەمەرجێک قوتابی- خوێندکار تا 3ی 5ی 2026 تەواوی قیستەکانی بدات.

2-ئەم بڕیارە سەرجەم ئاستەکانی خوێندنی بەرایی (پارالێل و ئێواران) و خوێندنى باڵا (دیبلۆمی باڵا، ماستەر، دکتۆرا) بۆ ساڵی 2025 – 2026ی زانکۆ حکوومییەکان دەگرێتەوە.

3-جێبەجێکردنى ئەم بڕیارە بەدەرە لەو داشکانانەى کە پێشووتر لەلایەن وەزارەتمانەوە ئەنجام دراون.

ئاڵۆزییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نرخی زیو بۆ سەرووی 70 دۆلار بەرز دەکاتەوە

​ ​ئەمڕۆ دووشەممە، هاوکات لەگەڵ پێنجەم هەفتەی شەڕ و ناجێگیریی بارودۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، نرخی زیو لە بازاڕە جیهانییەکاندا بەرزبوونەوەی تۆمار کرد،نرخی هەر ئۆنسەیەک زیو بە ڕێژەی1.17% واتە 80 سەنت زیادی کرد و گەیشتە سەرووی 70 دۆلار.

​ئەم هەڵکشانەی نرخی زیو دوای ئەوە هات کە گرژییەکانی ناوچەکە ڕوویان لە زیادبوون کرد، بەتایبەت دوای چوونە ناوەوەی حوسییەکانی یەمەن بۆ ناو ململانێکان و کردنی ئیسرائیل بە ئامانج. ئەمەش مەترسییەکی جددی لەسەر پاراستنی ڕێڕەوی کەشتیوانی لە دەریای سووردا دروست کردووە.

​لە لایەکی ترەوە، ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سوپای ئەمریکا دوای ناردنی هێزی زیاتر بۆ ناوچەکە، خەریکی هەڵسەنگاندنە بۆ ئەنجامدانی هێرشی زەوینی. ئەم دۆخە نادیارە وای کردووە بازاڕەکان پێشبینی بکەن بانکی ناوەندیی ئەمریکا ڕێژەی سوود بەرز بکاتەوە، ئەمەش پێچەوانەی ئەو چاوەڕوانییانە بوو کە پێشتر بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی سوود هەبوون.

👤
Live: 15 Today: 751 📊 Click Here