پەرلەمانی عێراق بڕیارێکی یەکلاکەرەوەی لەسەر مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەرکرد

لە دانیشتنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا کە تایبەت بوو بە پرسی نەوت و ئاستەنگەکانی بەردەم هەناردەکردن، پرسی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بەشێکی سەرەکیی گفتوگۆکان بوو و بڕیاریشی لەبارەوە درا.

هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی پەرلەمانی عێراق لە دانیشتنەکەدا بە ڕاشکاوی ڕایگەیاند، پەرلەمان بە تەواوی سوورە لەسەر پاراستنی شایستە داراییەکانی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان و بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نادات کێشە و ململانێکان ببنە هۆی دەستکاریکردن یان بڕینی مووچەکانیان.

بۆ دابینکردنی سەقامگیریی دارایی بۆ فەرمانبەرانی هەرێم، سەرۆکی پەرلەمان جەختی کردەوە، پێویستە لە ئێستاوە کار بکرێت بۆ ئەوەی پرسی بەبانکیکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم لەناو بودجەی گشتیی عێراق بۆ ساڵی 2026دا جێگیر بکرێت و ببێتە بڕیارێکی کۆتایی.

لە بڕیارەکانی کۆتایی دانیشتنەکەدا و لە خاڵی هەشتەمدا، پەرلەمانی عێراق بە فەرمی حکوومەتی فیدراڵی پابەند کرد بە خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان، بە تەواوی و هاوشێوەی فەرمانبەرانی سەرجەم پارێزگاکانی دیکەی عێراق.

ئەم هەنگاوانەی پەرلەمانی عێراق وەک هەوڵێک دەبینرێن بۆ دوورخستنەوەی قووتی فەرمانبەرانی هەرێم لە کێشە سیاسی و نەوتییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا، و مامەڵەکردن لەگەڵ مووچەخۆرانی هەرێم وەک هەر فەرمانبەرێکی دیکەی عێراق.

نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهان بە زیاتر لە 103 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت

ئەمڕۆ چوارشەممە ،نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا پارێزگاری لە ئاستە بەرزەکانی خۆی کردووە و لە ئێستادا نرخی بەرمیلێک نەوتی برێنتی دەریای باکوور بە 103 دۆلار 5سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوکات نرخی نەوتی سووکی تەکساسی ئەمریکیش گەیشتووەتە 94 دۆلار و 57سەنت.

​ئەم هەڵکشانە بەرچاوەی نرخەکان لە کاتێکدایە کە بەهۆی هەڵگیرسانی جەنگ لەگەڵ ئێران لە سەرەتای ئەم مانگەوە، هەردوو جۆری نەوتی برێنت و تەکساس بە ڕێژەی 40% بەرزبوونەوەیان بەخۆوە بینیوە.

​گرژییەکان دوای ئەوە زیاتر بوون کە هێرشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا بۆ سەر ئێران بوونە هۆی ئەوەی ئەو وڵاتە هەڕەشەی داخستنی تەنگەی هورمز بکات، کە ئەمەش کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆی لەسەر ناجێگیریی بازاڕی وزە لەسەر ئاستی جیهان دروست کردووە.

‎ڕوانگەی ئیکۆ عێراق: ڕۆژانە داهاتی هەناردەی نەوت لە بۆرییەکانی هەرێمی کوردستان 24 ملیۆن دۆلارە

ڕوانگەی ئیکۆ عێراق رایگەیاند، دەستپێکردنەوەی پرۆسەی هەناردەی نەوت لە ڕێگەی بۆرییەکانی هەرێمی کوردستانەوە، بەپێی نرخی ئێستای بازاڕەکانی نەوت، ڕۆژانە 24 ملیۆن دۆلار داهات بۆ بودجەی عێراق دەستەبەر دەکات.

ئەمڕۆ چوارشەممە 18/3/2026، ڕوانگەی ئیکۆ عێراق ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردەوە و تێیدا هاتووە: “داهاتی ڕۆژانەی عێراق لە هەناردەکردنی 200 هەزار بەرمیل نەوت بە نرخی 100 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، دوای لێدەرکردنی کرێی گواستنەوە کە 3.15 دۆلارە بۆ هەر بەرمیلێک، دەگاتە 24 ملیۆن و 210 هەزار دۆلاری ڕۆژانە.”

سۆمۆ: پلانێک هەیە بۆ هەناردەکردنی ٩٠٠ هەزار بەرمیل نەوت لە ڕۆژێکدا بە هاوکاری کۆمپانیا جیهانییەکان

کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)، ئەمڕۆ چوارشەممە ڕایگەیاند کە داهاتی هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی بەندەری جیهانەوە بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخ لە بازاڕە جیهانییەکاندا دوو هێندە دەبێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە پلانێکیان داناوە بۆ هەناردەکردنی بەرهەمە نەوتییەکان بۆ سێ وڵات و گرێبەستیان لەگەڵ کۆمپانیا جیهانییەکان هەیە بۆ هەناردەکردنی ٩٠٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا. عەلی نزار، بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیاکە، لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاند: “بەهۆی بارودۆخی ئێستای ناوچەکە و ئۆپەراسیۆنە جەنگییەکان کە بوونەتە هۆی داخستنی گەرووی هورمز یان پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی تێیدا، کە شاڕەگی هەناردەی عێراقە، وەزارەتی نەوت بڕیاریدا بە دەستپێکردنی ناردنی نەوتی خاوی کەرکوک ڕاستەوخۆ بۆ بەندەری جیهانی تورکی.” له ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە: • دەستپێکردنی هەناردەی کەرکوک: پڕۆسەی ناردنی نەوت کاتژمێر ٦:٣٠ی بەیانی ئەمڕۆ دەستی پێکردووە، بڕیارە بڕەکەی وردە وردە زیاد بکات تا بگاتە ٢٥٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا. • نرخی نەوت: ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە نرخی نەوت لە بازاڕەکانی ئەوروپا گەیشتووەتە نزیکەی ١٠٣ بۆ ١٠٥ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، ئەمەش وای کردووە داهاتی ئەم هەناردەیە دوو هێندەی پێشوو بێت. • ڕێڕەوە جێگرەوەکان: بەهۆی کێشەکانی باشوور و گەرووی هورمز، عێراق پەنای بردووەتە بەر گواستنەوەی نەوت و بەرهەمە نەوتییەکان بە تانکەر (حەوزیات) بۆ مەرزە سنوورییەکانی سوریا و ئوردن. • هەناردەی نەوتی بەسرە لە ڕێگەی سوریاوە: بۆ یەکەمجار بارودۆخەکە قۆستراوەتەوە بۆ کردنەوەی دەروازەی نوێ، لەوانە هەناردەکردنی نەوتی بەسرە لە ڕێگەی خاکی سوریاوە بۆ بەندەری بانیاس لەسەر دەریای ناوەڕاست. • گرێبەستە جیهانییەکان: عێراق گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیا ئەوروپی و ئەمریکییەکان هەیە بۆ هەناردەکردنی بڕی ٨٥٠ بۆ ٩٠٠ هەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا. لە کۆتاییدا ئاماژە بەوە کرا کە هەمەجۆرکردنی دەروازەکانی هەناردەکردن (وەک جیهان بۆ نەوتی کەرکوک و بانیاس بۆ نەوتی بەسرە) وای کردووە عێراق ئاسانتر بگاتە بازاڕە جیهانییەکان و فشاری سەر بەندەرەکانی باشووریش کەم بکاتەوە.

شه‌پۆلێكی به‌هێزی بارانی به‌خوڕ و هه‌وره‌برووسكه‌ ده‌ست پێده‌كاته‌وه‌

شه‌پۆلێكی به‌هێزی بارانی به‌خوڕ و هه‌وره‌برووسكه‌ ده‌ست پێده‌كاته‌وه‌ و پلەی گەرماش 5 تا 6 پلە نزم دەبنەوە.

ئاراس جه‌بار، شاره‌زای كه‌شناسی ڕایگه‌یاند، سبەی پێنجشەممە 19/3/2026 لە ئەنجامی کاریگەریی نزمەپاڵەپەستۆیەکی قووڵ لە هەردوو دەریای سوور و ناوەڕاستەوە، شەپۆلێکی بەخوڕی بارانبارین سەرجەم ناوچەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان دەگرێتەوە و سەرەتاش لە کاتەکانی بەیانییەوە کاریگەریی ئەم شەپۆلە لە ناوچەکانی پارێزگای ئەنبار و بە گشتی رۆژئاوای عێراق دەست پێدەکات، پاشان لە کاتەکانی دوای نیوەڕۆدا ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوری عێراق دەگرێتەوە بە تێپەرینی کات لە ئێوارەوە بۆ شەو سەرتاسەری ناوچەکانی هەرێمی کوردستانیش دەگرێتەوە کە بۆ سەرجەم ناوچەکانمان کاریگەریی بەهێز ده‌بێت و لێزمەبارانی بەخوڕ دەبێت، لەگەڵ چالاکبوونی هەورەبرووسکەش، لە هەندێک کاتدا و چالاکبوونی بای باشووری رۆژهەڵات بەخێرایی 15-30کم/ک ده‌بێت.

ئه‌و كه‌شناسه‌ ئه‌وه‌شی خسته‌ روو، بۆ رۆژی هەینی 20/3/2026 یەکەم رۆژی جەژنی ڕەمەزان، کاریگەریی ئەم شەپۆلە بە بەهێزی لەسەر ناوچەکانمان بەردەوامیی دەبێت بە تاوەبارانی بەخوڕی پچڕ پچڕ، لەگەڵ زیادبوونی رێژەی هەورەبرووسکە و بارینی تەرزەش لە هەندێ کات و شوێندا و بەرزبوونەوەی ئاستی ئاو و هه‌روه‌ها پلەی گەرماش 5 تا 6 پلە نزم دەبنەوە و لە لووتکەی چیا بەرزەکانیش بەفر دەبارێت.

نەوزاد شێخ کامیل: زەیت لە بەشەخۆراک نەماوە

بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی رایگەیاند، کو ئەو زەیتەی ئێستا لای بریکارەکان دەدرێت هی بەشەخۆراکی مانگی حەوت و هەشتی ساڵی ڕابردووە و هێشتاش لەبەشەخۆراکی یەکەمی ئەمساڵ زەیت دابەش نەکراوە.

نەوزاد شێخ کامیل، بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی، بە ئاژانسی هەواڵی زاگرۆسی ڕایگەیاند: هاتنی زەیت نەوەستاوە و بەردەوام دێت و دابەش دەکرێت، بەڵام لە عێراق بەرهەمهێنانی کەمە و بەکەمی دەنێردرێت.

هەروەها نەوزاد شێخ کامیل، بەڕێوەبەری گشتیی بازرگانی لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ئەوەشی بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس خستەروو، کە ئاماژەی بەوەش دا، ڕۆژانە باری زەیت بۆ بەڕێوەبەرایەتیەکانیان دێت و دابەشی سەر بریکارەکان دەکرێت و پڕۆسەکە بەردەوامە، زەیتی بەشەخۆراک لە کارگەیەکی پارێزگای بابل بەرهەم دەهێندرێت و هاوردە ناکرێت، بۆیە هەمیشە گرفتی کەمیی بەرهەمی هەیە

رێباز یونس

حکومەتی هەرێمی کوردستان 10 رۆژ پشووی فەرمی راگەیاند

حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند ، سبەی پێنجشەممە (19ی ئاداری 2026) تاکوو یەکشەممە (29ی ئاداری 2026) پشووی فەرمی دەبێ

بەبۆنەی هاتنی جەژنەکانی ڕەمەزان و نەورۆز و بەپێی ڕۆژژمێری فەرمیی حکومەتی هەرێمی کوردستان، سبەی پێنجشەممە (19ی ئاداری 2026) تاکوو ڕۆژی یەکشەممە (29ی ئاداری 2026)، لە سەرجەم دامودەزگا فەرمییەکانی هەرێمی کوردستان پشووی فەرمی دەبێ. هاوکات لە فەرمانگە خزمەتگوزارییەکان، دەوام بەشێوەی ئێشکگری بەردەوام دەبێت.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری

سامی ئۆشانا: بڕیاری سه‌رۆكی حكوومه‌ت له‌باره‌ی رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ عێراق كاریگه‌ریی زۆری كردوه‌ته‌ سه‌ر بازاڕی جیهان و جووڵه‌ی بازرگانی

ئه‌ندامێكی لێژنه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، باس له‌ بڕیاری سه‌رۆكی حكوومه‌ت ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی نه‌وتی عێراق به‌بۆریی كوردستان- جەیهاندا بڕوات، ده‌ڵێت: “له‌ ئاستی ئه‌مه‌ریكا و ته‌واوی وڵاتانی جیهان كه‌ په‌یوەستن به‌ پرسی نه‌وت و وزه‌وه‌، سوپاس و ده‌ستخۆشی ده‌كه‌ن له‌و هه‌نگاوه‌ و ئه‌مه‌ ده‌خه‌ری نیه‌تباشیی كوردستانه‌ له‌ چاره‌سه‌ركردنی پرسه‌كاندا”.

سامی ئۆشانا، بۆ زاگرۆس گوتی: “دوای ئەوەی هەردوو حکوومەتی فیدراڵیی عێراق و هەرێمی کوردستان لەبارەی هەناردەکردنەوەی نەوت لە رێگەی بۆریی نەوتی هەرێمی کوردستان بۆ بەندەری جەیهان رێک کەوتن، نرخی هەر بەرمیلێک نەوت لە بازاڕەکانی جیهان دابه‌زینی به‌خۆوه‌ بینیوه‌ و جووڵه‌كانی بازرگانی له‌ بازاڕەكانی جیهان زیاتر بووه‌، له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تیی به‌تایبه‌ت له‌ وڵاتانی تایبه‌ت به‌ كرینی وزه‌ بۆیان ده‌ركه‌وتووه‌ كاریگه‌ریی هه‌رێمی كوردستان چه‌نده‌ به‌هێزه‌ له‌سه‌ر بڕیار و جووڵه‌ی بازرگانی له‌ ناوچه‌كه‌ و هیوادارین دوای ئه‌م هه‌نگاوه‌، بخێرا حكوومه‌تی عێراق هه‌نگاو بنێت بۆ ره‌واندنه‌وه‌ی نیگه‌رانیی هه‌رێمی كوردستان له‌و خاڵانه‌ی كه‌ وه‌ك پێشنیار پێشكه‌شی كردبوون، چونكه‌ به‌شێكی زۆریان ئابووریی كوردستان و عێراقیان له‌سه‌ر به‌نده‌» .

گوتیشێ: “به‌م رێکكه‌وتنه‌ ده‌ركه‌وت كوردستان پره‌نسیبی نیوده‌وڵه‌تی جێبه‌جێ كرووه‌ و هەرگیز بیری له‌ تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی سیاسی نه‌كردووه‌، نیگەرانییەکانی رەواندەوە و گەشبینی بۆ دابینکردنی نەوت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ بازاڕی وزە گەڕاندووەتەوە کە بەهۆیەوە نرخی هەر بەرمیلێک نەوت چه‌ند دۆلارێك دابه‌زیوه‌، بەهۆی جەنگی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران و داخرانی گەرووی هورمز، هاوکات بەهۆی هێرشە مووشەکی و درۆنییەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو، بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوتی عێراق و وڵاتانی دیکەی ناوچەکە بۆ بازاڕەکانی جیهان سفر بووەتەوە، به‌ڵام هه‌رێمی كوردستان تاكه‌ هیوا و ده‌رچه‌یه‌ بۆ گه‌لی عێراق و كوردستان و ناوچه‌كه‌ كه‌ ده‌بێت به‌كه‌م سه‌یری نه‌كرێت.»

سەرۆکی حکومەت و شای ئوردن دۆخی ناوچەکە تاوتوێ دەکەن

ئەمڕۆ چوارشەممە 3/18، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنییدا، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان و شا عەبدوڵلای دووەم، شای ئوردن ،دۆخی گشتیی هەرێمی کوردستان و عێراق و ئوردن و ناوچەکە و پەرەپێدانی زیاتری پەیوەندیی دوولایەنەیان تاوتوێ کرد.

هەروەها گفتوگۆ لەبارەی پێشهاتەکانی شەڕ و ئاڵۆزییەکان و هێرشەکانی سەر هەرێمی کوردستان و عێراق و ئوردن و وڵاتانی ناوچە کرا.

لە تەوەرێکی دیکەی گفتوگۆکاندا، باس لە قەیرانی ئابووری و دەرهاویشتەکانی لەسەر عێراق و ناوچەکە کرا و ئاماژە درا کە حکومەتی هەرێم بۆ یارمەتیدان و سووککردنی باری قورسی ئابووری وەک هەنگاوێکی یارمەتیدەر، ڕێگەی بە هەناردەکردنی نەوت لە ڕێگەی بۆڕی نەوتی هەرێمی کوردستان بۆ بەندەری جەیهانی تورکی دا.

پرسەنامەیەک لە مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان

بۆ هەڤاڵی بەڕێز (ئارام جەباری)

بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوای برای بەڕێزتان خوالێخۆشبوو(مەهدی ئەحمەد مامە جەباری) مان پێگەیشت، بە خەمناکییەوە پرسە و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی ئێوەی هێژا و کەسوکار و بنەماڵە بەڕێزەکەتان دەکەین، خۆمان بە هاوبەشی خەمتان دەزانین. ئومێدەوارین دڵنەوایی و هاوخەمی هەڤاڵ و دۆست و ئازیز و خزمانی خوالێخۆشبوو ببێتە مایەی سەبووری و ئارامگرتنتان و لە خەم و خەفەتتان کەم بکاتەوە و لە کۆستی دیکە بە دوور بن.

مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان ١٨ئاداری ۲۰۲٦